Door adoptie wordt de band die het kind met zijn biologische ouders heeft in juridische zin verbroken. Er is een rechterlijke procedure nodig om het kind volledig aan de ouders toe te wijzen. Hierbij krijgt het kind de familienaam van de nieuwe ouders en valt het ook onder het erfrecht van de ouders op dezelfde wijze als een biologisch kind dit doet.
Verreweg de meeste kinderen worden uit niet Westerse landen geadopteerd. Adoptie van Nederlandse kinderen komt uiterst weinig voor. De laatste jaren gaat het maar om een kleine dertig kinderen. Meestal betreft het dan de adoptie van een kind van de nieuwe partner. Door de rechter wordt bepaald of het kind niets meer te verwachten heeft van de oorspronkelijke ouder. Men spreekt ook wel van stiefouderadoptie. Er zijn juridische voorwaarden waaraan deze vorm van adoptie moet voldoen.
In de jaren zeventig van de vorige eeuw is het aantal adopties vanuit Nederland en België zéér sterk afgenomen, door de verbreking van het taboe op ongehuwd moederschap, de anticonceptiepil en de mogelijkheid voor abortus.
Per jaar worden ongeveer 650 kinderen vanuit het buitenland in Nedeland geadopteerd. Naar België gaan ongeveer 400 kinderen. Het grootste deel van de kinderen die wereldwijd voor adoptie in de landen van oorsprong wordt aangeboden komt uit China, Rusland, Guatemala, Zuid Korea, Oekraïne en Colombia. Van de ontvangende landen neemt alleen al de Verenigde Staten de helft (±22000) van het aantal beschikbare kinderen op.
Er is een sterke trend gaande naar een geringer aanbod van kinderen. Dit heeft onder andere te maken met de betere sociaal-economische omstandigheden in de landen waar kinderen worden aangeboden. Jonge kinderen vinden daarnaast vaker hun weg voor adoptie in het land zelf. Hierdoor wordt het aantal kinderen met een medische afwijking of handicap relatief groter. Momenteel gaat het om ruim de helft van het aantal kinderen en de verwachting is dat het aantal alleen maar zal toenemen. Deze zogenoemde Special Needs (SN) kinderen behoeven echter beslist geen ernstige afwijking te hebben. Ouders hebben de keuze uit welk categorie afwijkingen zij een special needs kind willen adopteren.
In de meeste gevallen is er sprake van een gesloten adoptie. Hierbij zijn de biologische ouders niet op de hoogte van de verblijfplaats van het kind, wie de nieuwe ouders zijn en wat het wel en wee van het kind is. De geadopteerden hebben zonder toestemming geen toegang tot de gegevens van hun ouders. De geboorteakte wordt vernieuwd, waarbij de namen van de adoptieouders worden vermeld.
Van een open adoptie spreekt men als er een relatie blijft bestaan tussen de biologische ouder(s) en het kind. Hierbij kunnen ook de ouders op de hoogte worden gehouden over de toestand van hun kind. Bij een open adoptie heeft de moeder de keus naar welke adoptieouders het kind gaat. Bij meerderjarigheid van het kind kan inzage worden gekregen in het gehele dossier. Open adoptie komt niet veel voor. Dit komt ook omdat vaak geen gevens over de biologische ouders aanwezig zijn.
Bij pleegzorg behouden de kinderen de naam van hun ouders en blijft er juridisch een gewone ouder kind relatie bestaan. Vaak zijn de biologische ouders nog wel bij de kinderen betrokken, maar is de dagelijkse gang van zaken rond het kind overgenomen door de pleegouders.
© Mijn Kinderarts 2010