Wanneer is er risico op mishandeling?

Kindermishandeling kan in alle gezinnen voorkomen. Toch zijn er situaties waarin het risico voor een kind om te worden blootgesteld aan mishandeling in verhouding is toegenomen. Hieronder staan een aantal omstandigheden, waarbij kindermishandeling in verhouding vaker voorkomt. Allereerst ouderfactoren, daarna kindfactoren.

Ouderfactoren:

• Kinderen van ouders die zelf ook mishandeld zijn. Op enig moment is een ouder blijkbaar zelf ook weer in de positie om wat hem zelf is overkomen, over te brengen op zijn kind. Geschat wordt dat 1 op de 3 zelf mishandelde ouders het mishandelen bij zijn of haar kind voortzet. Op deze wijze ontstaat er bijna een doorlopende lijn door generaties heen, waarbij geweld naar kinderen toe erbij hoort.
• Ouders met een gebrekkige opvoedingsstijl. Er zijn ouders die zich slecht kunnen verplaatsen in de belevingswereld van hun kind. Zij stellen daarom soms veel te hoge eisen waaraan kinderen op die leeftijd nog totaal niet kunnen voldoen. Hierop reageren ze dan weer met boosheid omdat gedacht wordt dat het kind daaruit wel zal leren. 
• Ouders met een crimineel verleden en met veel geweld passen dit ook toe op hun kinderen (en partner). Er zijn ouders die lijfelijk geweld of ruwe taal toepassen omdat zij daarvan verwachten daarmee hun doel te bereiken. Diepere achtergronden hiervan zijn toch ook vaak tekort aan hechting en warmte in de eigen jeugd.
• Kinderen van ouders waarbij één of beiden een psychiatrische stoornis hebben. Er zijn verschillende psychiatrische stoornissen waarbij kinderen het risico lopen op mishandeling en verwaarlozing. Met name is dit bij depressie bekend al of niet in samenhang met alcoholgebruik. Depressie geldt als een risicofactor voor sommige vormen van kindermishandeling.
• Kinderen van ouders met alcohol- of drugsverslaving. Alcohol werkt sterk ontremmend en kan agressie en boosheid geven. Vaak is er een combinatie in het spel, met één van de andere oorzaken, die hier genoemd staan.
• Kinderen uit een éénoudergezin of heel groot gezin lopen in verhouding meer risico. Hoe dit verband precies ligt is niet zo duidelijk. Mogelijk spelen in deze gezinnen toch meer stress factoren een rol, die invloed hebben op de tolerantie en draagkracht van ouders.
• Kinderen van etnische minderheden en een lage sociale status. In sommige culturen is het slaan van kinderen tamelijk gewoon. Zij zien dit als een normaal opvoedingsmiddel en beschouwen het beslist niet als mishandeling. Ervan uitgaande dat er hier in het Westen andere inzichten over slaan en geweld heersen wordt ook van deze groepen geweld naar kinderen niet getolereerd.
• Het risico op seksueel misbruik is aanwezig in op enigerlei wijze emotioneel verstoorde, of geïsoleerde gezinnen. Vaak is hierbij de onderlinge communicatie zwak, of zijn er relatieproblemen. Wanneer het kind jong is, chronisch ziek is of een geestelijke handicap heeft is het risico voor het kind toegenomen. Ook situaties waarbij een stiefvader in het gezin komt, of waarbij een moeder veel lijfelijk of emotioneel afwezig is door bijvoorbeeld werk buitenshuis of chronische ziekte vormen vooral voor meisjes risicofactoren.

Kindfactoren:

• Het is van te vroeg geboren baby's bekend dat hun ouders, doordat de baby vaak langdurig in de couveuse moet verblijven, niet tot een goede hechting komen. Gevoelens van vervreemding naar de baby zijn bij thuiskomst heel normaal.  Dit kan een verkeerde start geven, waardoor ouders geen warm gevoel voor hun kind krijgen.
• Sommige kinderen zijn vaker het slachtoffer van mishandeling. Dat kan komen door hun temperament, zoals bij huilbaby's het geval is, of door chronische ziekte. Kinderen met gedragsstoornissen lopen vanwege hun moeilijk te sturen gedrag extra risico op mishandeling.
• Vooral jonge kinderen worden meer mishandeld omdat ze nog kwetsbaar en afhankelijk zijn van hun ouders.

© Mijn Kinderarts 2010