Opvoeding houdt verband met de manier waarop wij de wereld zien en met de manier waarop wij vinden dat onze kinderen zich daarin moeten gedragen. Wij als ouders leren hen dat. Er zitten veel kanten aan het aanleren van gedrag.
In de eerste plaats moeten we kinderen leren veilig te leven. Ze moeten leren welke elektrische apparaten gevaarlijk zijn, dat de oven heet is, dat je op straat moet uitkijken voor auto's, dat als je 's nachts naar huis komt je extra op moet letten et cetera. Daarnaast leren we ze een heleboel huisregels waaraan ze zich hebben te houden. Voor jonge kinderen zijn die helemaal niet zo logisch als ze voor ons lijken te zijn.
Kinderen moeten echter ook normen en maatschappelijk gewenst gedrag leren. Weten hoe je in bepaalde situaties moet reageren is vooral aangeleerd, doordat je het van je ouders hebt gehoord of afgekeken.
Het socialiseringsproces is een ander belangrijk aspect van de ontwikkeling. Daarmee wordt de manier bedoeld waarmee je als kind moet leren omgaan met andere kinderen en volwassenen. Het is begrijpelijk dat er op dit punt grote verschillen tussen culturen zijn. Wat bij de één volstrekt normaal is, wordt bij een andere groep verboden. Kinderen maken deel uit van die cultuur en ze zullen behalve van de ouders ook van andere kinderen in het gezin, van familie en van andere volwassenen in de maatschappij leren wat daarin wel en niet gewenst is. Ook releigie en morele normen zijn immers zaken die ouders proberen over te brengen op hun kinderen.
Ouders vervullen bij de opvoeding een belangrijke voorbeeldfunctie. Zij zijn het model waarvan kinderen leren. Denk maar aan het spel van kleuters, die precies spelen wat hun ouders doen en zeggen. Religie is ook ingegeven door wat ouders daarvan aan een kind overdragen.
Opvoeden heeft te maken met het overdragen van kennis. Het geheel aan culturele en maatschappelijke kennis dat kinderen vanaf de geboorte zich eigen moeten maken is enorm veelomvattend. Naarmate de maatschappij gecompliceerder is, doet een kind daar langer over. De biologische uitrijping is dan ook meestal al klaar terwijl de sociale vorming nog volop in ontwikkeling is. Daardoor kunnen er conflicten ontstaan tussen een al volledig lichamelijk volwassen tiener en zijn ouders.
© Mijn Kinderarts 2010