Slaaptekort. Slaapt blijkt voor ieder mens en dier nodig te zijn. Het lichaam heeft een absolute behoefte aan slaap. De reden van deze dwingend opgelegde rustperiode voor onze hersenen ontgaat ons nog voor een groot deel. De gevolgen van slapeloosheid zijn voor iedereen echter wel heel goed bekend.
In de eerste plaats gaan we ons moe voelen. Waardoor dit precies komt is ook niet duidelijk, maar het moet een vanuit de hersenen afgegeven signaal zijn dat aangeeft dat de gedwongen rustperiode moet gaan beginnen. Blijkbaar gaan de hersenen dan informatie die we hebben opgedaan weer ordenen. Het blijkt dat aangeleerde informatie na een nacht slaap beter wordt gereproduceerd, dan wanneer het in hetzelfde dagdeel valt. De uitdrukking: er nog een nachtje over slapen heeft dus zeker betekenis.
Slaaptekort maakt dat we vooral ook op kennis gebied slechter functioneren. De functie van het geheugen gaat achteruit. Hoe langer het slaaptekort, ook wel de slaapschuld genoemd als zijnde de tijd dat we al hadden moeten slapen, hoe slechter het met het geheugen gaat. Ook onze concentratie en het reactievermogen gaan achteruit. Daarnaast is er een afname in emotionele stabiliteit, wat zich uit in prikkelbaarheid en een snelle geïrriteerdheid.
Slaapfasen. Zowel bij kinderen als volwassenen is de slaap gedurende de nacht niet voortdurend even diep. Er komen een aantal zich herhalende slaapfasen in voor waarin min of meer hetzelfde patroon van wisseling van slaapdiepte wordt doorlopen. Zo'n periode duurt ongeveer anderhalf uur en herhaalt zich daarna weer. Per nacht komen er daarom bij kinderen ongeveer zes van die fasen voor.
Fase 1. Dit is de fase die begint wanneer je net wat doezelig bent geworden en in slaap begint te vallen. Je bent maar een paar minuten in deze fase.
Fase 2. In deze fase ben je al dieper gaan slapen. Het is een nog wel zo ondiepe slaap dat je van geluiden uit de omgeving gemakkelijk wakker kan worden. Als je nu wakker zou worden heb je niet het gevoel te hebben geslapen.
Fase 3.1 Een weer diepere slaap, waarbij er een verdere ontspanning optreedt in het lichaam. De ademhaling wordt rustiger en de hartfrequentie daalt. De spieren ontspannen zich. Deze fase wordt wel met de volgende fase samengevat onder de noemer van Slow Wave Sleep (SWS). Wordt er namelijk een E.E.G. (registratie van de elektrische activiteit in de hersenen) gemaakt dan is er in de hersengolven veel trage activiteit te zien.
Fase 4.1 Hiermee wordt de diepste slaap aangeduid. In deze periode zijn we maximaal ontspannen, de hartfrequentie en ademhaling zijn stabiel en in verhouding laag. Worden we in deze periode plotseling wakker gemaakt dan kan er een korte periode van desoriëntatie zijn, waarin het even niet doordringt waar we zijn of wat er aan de hand is.
REM slaap. Dit staat voor Rapid Eye Movement. De ogen maken namelijk in deze slaapfase snelle heen en weer gaande bewegingen. Dit is de fase dat er dromen komen en waarin er weer snelle golfjes komen in het EEG, net alsof we wakker zijn. Het lichaam blijft echter ontspannen. Zou je nu worden wakker gemaakt dan kan je over het algemeen navertellen wat je zojuist hebt gedroomd. Blijf je langer wakker, dan vergeet je weer, waarover je droom ging. Overigens zijn er niet tijdens de gehele REM slaap dromen en komen er ook buiten de REM slaap dromen voor.
1 De slaapfasen 3 en 4 worden tegenwoordig wel samen genomen en vormen dan fase 3. Ze staan ook bekend onder de naam slow wave sleep of diepe slaap.
© Mijn Kinderarts 2010