Afkolven en bewaren van moedermelk

Wanneer is afkolven nodig? Er kunnen zich situaties voordoen waarin het nodig is om melk af te kolven. Hieronder staan er enkele genoemd:

Misschien komt dat omdat u weer naar uw werk moet.
Mogelijk is de baby er nog niet aan toe om al aan de borst te drinken, zoals dat bij vroeggeboorte voorkomt.
Ook is het mogelijk om een voorraadje aan te maken voor de tijd dat u weer aan het werk moet gaan.
Verder komt het niet altijd gelegen om borstvoeding te geven en is het handig om iets achter de hand te hebben.
Soms is het nodig door afkolven de melkproductie te stimuleren.

Het bewaren van moedermelk. Moedermelk bevat veel verschillende stoffen en ook levende cellen. Voor het handhaven van de meest optimale kwaliteit is het daarom nodig dat de melk zo goed mogelijk wordt opgeslagen.

Zonder veel af te doen aan deze kwaliteit, kan melk lang worden bewaard. In onderstaand schema is een marge aangegeven waarin de melk nog voor de baby van waarde is.

Bewaar melk in een glazen of hardplastic fles of in daarvoor speciaal gemaakte plastic zakjes.

kamertemperatuur 4 - 6 uur

koelkast ± 4° 5 dagen achterin de koelkast

vriezer ± -18° 3 - 6 maanden

Het opwarmen kan het beste au bain marie gebeuren, door de fles in een pan warm water te zetten, of door deze onder een warme kraan te houden.

Ontdooien gaat het beste door de bevroren melk in de koelkast te bewaren. De temperatuur hierin bedraagt ongeveer 4- 6 graden. Daarna kan de procedure zoals hierboven genoemd plaats vinden.

Gebruik voor ontdooien of opwarmen liever geen magnetron. Een aantal bestanddelen van de melk kunnen hier niet goed tegen. Nadat de melk is opgewarmd mag deze niet nogmaals verwarmd worden maar moet deze worden weggegooid.

Voorbereiding. Er zijn twee manieren om melk af te kolven. De methode met behulp van een kolfapparaat en de methode waarbij met de hand de borst wordt afgekolfd. Voor welke methode er wordt gekozen hangt af van de eigen voorkeur en van de adviezen die de kraamverpleegkundige of lactatiekundige hierover geven.

Afkolven is niet iets wat je zomaar even doet. Er is een bepaalde techniek voor nodig die men zich eigen moet maken. Met name geldt dit voor het afkoven met de hand. Daarnaast is het nodig de borsten klaar te maken voor het afkolven. Met de hieronder staande stappen wordt bereikt dat de omstandigheden zo gunstig mogelijk worden gemaakt zodat het afkolven prettig en gemakkelijk gaat verlopen. Het maakt daarbij niet uit of voor het afkolven met de hand of met een kolfapparaat wordt gekozen.

Kies een ruimte waar u niet gestoord kunt worden en zorg ervoor dat de temperatuur in de kamer aangenaam is;
Ga in een gemakkelijke stoel of bank zitten en zorg eventueel voor wat ontspanning, door muziek te luisteren of een leuk tv programma te kijken;
Was van tevoren goed uw handen;
Zet alles klaar wat u nodig heeft voor het afkolven;
Leg een niet te warme doek, washandje of warmtezakje op de borst en laat dat enige tijd liggen;
Masseer de borsten door met de vlakke hand kleine draaiende bewegingen te maken;
Begin hierbij aan de buitenkant en ga dan zo door rondom de tepelhof;
Maak met de vlakke hand en met lichte druk op de borst vanuit alle richtingen een beweging in de richting van de tepel;
De tepels kunnen door zachtjes erin te knijpen worden gestimuleerd;
De aanwezigheid van de baby zelf, of de gedachte aan hem stimuleert de toeschietreflex, wat bevorderlijk is voor het op gang komen van de melk;
Leun iets voorover bij het kolven en wacht rustig tot de melk komt;
Neemt de melkproductie af, of wordt het kolven gevoelig ga dan over op de andere borst;
Het is beter geregeld kortdurend te kolven dan een lange periode achtereen te kiezen;

Afkolven met een apparaat. Er bestaan verschillende apparaten die allemaal bruikbaar zijn voor het afkolven van moedermelk. Er zijn apparaten met handbediening, die op batterijen werken en elektrische borstpompen die op het lichtnet kunnen worden aangesloten. Welke er wordt gekozen hangt van de voorkeur van de gebruikster af, de omstandigheden waaronder er moet worden gekolfd en de prijs.

Bij de aanschaf van een elektrische kolf is het belangrijk erop te letten dat de zuigkracht is in te stellen, dat het apparaat gemakkelijk is te bedienen, dat de cup goed op de borst aansluit en dat de onderdelen goed zijn schoon te maken.

Net als bij het afkolven met de hand is het belangrijk om goed de borsten voor te bereiden voordat het kolfapparaat wordt aangesloten. De volgende checklist kan voordat u begint nog even worden doorgenomen.

Hetgeen is beschreven bij de voorbereiding geldt ook voor kolven met een apparaat;
Bent u geheel vertrouwt met de werking van het apparaat?
Kies een kolfstuk dat goed past op de borst en de tepel;
Zet de cup van de kolf zo op de borst dat de tepel precies in het midden zit;
Begin met een lage zuigkracht en verhoog die geleidelijk;
Wanneer de melkproductie afneemt wordt op de andere borst overgegaan;
Zodra het zuigen pijnlijk wordt moet met het afkolven worden gestopt;

Handmatig afkolven. Het afkolven met de hand vereist enige oefening. Vraag de kraamverpleegkundige of de lactatiekundige ernaar u uit te leggen hoe de techniek ervan is. Wees niet teleurgesteld als het niet meteen werkt. Met enige oefening is het zeker te leren en heeft het daarbij het niet geringe voordeel dat het een methode is die u overal kunt toepassen, ook op plaatsen waar geen elektriciteit is.

Hetgeen is beschreven bij de voorbereiding geldt ook voor het afkolven met de hand;
Pak de borst met de duim boven de tepel en de wijs en middelvinger eronder;
De afstand van de vingers tot de tepel is ongeveer 3 cm;
Door met de vingers naar de borstkas te duwen en vervolgens naar voren te gaan worden de melkkanaaltjes naar buiten leeggedrukt. Dit moet ferm maar niet te krachtig gebeuren om te voorkomen dat er beschadigingen ontstaan;
De totale duur is wisselend maar voor twee borsten moet op tesamen een half uur worden gerekend;