Hooikoorts of allergische rinitis is een door een allergische reactie ontstane zwelling van het neusslijmvlies met veel vocht productie, een loopneus of neusverstopping, jeuk en niezen. Ook irritatie, met roodheid, tranen en jeuk van de ogen hoort daarbij. (allergische conjunctivitis)
Als het om een allergie voor stuifmeel (pollen) gaat is er een duidelijke seizoensinvloed bij te herkennen.
Door de zwelling en de sterkere doorbloeding van het neusslijmvlies, ontstaat er een donkere paarsige verkleuring om de ogen. Dit worden wel allergic shiners genoemd.
Er is veelal een voortdurende jeuk en irritatie van de neus. Omdat kinderen vaak met hun hand langs de neuspunt omhoog wrijven komt er een richeltje op een centimeter van de neuspunt. Het is vaak als een wat dun iets bleker lijntje te zien.
Door de hinderlijke vochtproductie halen kinderen veel hun neus op.
Er wordt wel onderscheid gemaakt tussen kinderen, waarbij de verstopping (blockers) en kinderen waarbij de vochtproductie (runners) op de voorgrond staat.
Kinderen met hooikoorts , hebben ook vaak astma en hebben vaker eczeem en voedselallergie gehad.
De oorzaak is een allergische reactie op een van de bekende allergenen. Tot de zoegnoemde allergenen behoren: huisstofmijt, huidschilfers van hond, kat of andere huisdieren, schimmels en ook stuifmeelkorrels van planten, grassen of bomen.
Als er aanleg voor hooikoorts is kunnen ook andere oorzaken, zoals een verkoudheid, of koude lucht prikkelend werken.
Op grond van de klachten kan al een sterk vermoeden rijzen op een allergische rinitis of hooikoorts. Bij inspectie van de neus aan de binnenzijde vallen de gezwollen en nattende neusschelpen op.
Op de neusrug kan er door het vele wrijven een richel in de breedte richting te zien zijn. (Nasal ridge).
Aanvullend onderzoek naar de oorzaak van de allergie kan worden verricht door middel van bloedonderzoek of door een huidpriktest (HPT). Deze twee onderzoeken zijn in principe gelijkwaardig aan elkaar en het hangt van de lokale situatie af waarvoor er wordt gekozen.
Algemeen.
De behandeling zal in eerste instantie gericht zijn op het voorkómen van contact met allergenen. Het is te begrijpen dat dit in geval van een allergie voor pollen lastig is. Wel hebben sanerende maatregelen in de woning zin om het aantal huistofmijten te verminderen. Een belangrijke aanvulling op saneren vormt echter het gebruik van medicatie. Hierbij is evenwel de therapietrouw een belangrijk aspect. Ook is het mogelijk door middel van immunotherapie de gevoeligheid van het kind voor bepaalde allergenen te doen verminderen.
De meeste stuifmeelkorrels komen in de zomer bij warm weer overdag in de lucht voor. Daarom is het verstandig om overdag de ramen van de slaapkamer dicht te houden. In de avond wordt het vaak windstil en kunen de ramen worden open gezet. Aan wasgoed dat zomers buiten hangt kunnen veel stuifmeelkorrels blijven plakken. Gebruik van een droogtrommel of binnen de was laten drogen heeft daarom de voorkeur.
Wanneer kinderen zomers veel last hebben van jeukende ogen door hooikoorts, kan het dragen van een zonnebril bijvoorbeeld voor op de fiets, meehelpen de klachten te verminderen. Vaak is echter wel aanvulling met medicijnen in de vorm van oogdruppels nodig.
Saneren.
Hieronder wordt verstaan het zo veel mogelijk vrij houden van allergenen in de omgeving van de patiënt . Dat kan zijn het verminderen van het aantal huistofmijten, de vermindering aan de blootstelling aan stuifmeel, of het verminderen van huidschilfers van huisdieren. Ook prikkels zoals sigarettenrook zijn van belang en het spreekt vanzelf dat uw kind met allergie niet hieraan wordt blootgesteld.
Vermindering van het aantal huistofmijten kan gebeuren door de woning zo droog mogelijk te houden. Huisstofmijten houden van warme vochtige lucht, met veel voeding van menselijke of dierlijke huidschilfers. Ook leven ze van schimmels.
Door voor vloeren met een glad oppervlak te kiezen en deze geregeld, minstens tweemaal per week, nat af te nemen, wordt een flinke vermindereing van huisstofmijt allergeen bereikt.
Stofzuigen helpt maar weinig. Door het zuigen en blazen vliegen de deeltjes opnieuw in de lucht en worden nauwelijks in aantal verminderd.
Het gebruik van luchtfilters heeft ook waarschijnlijk maar zeer geringe waarde.
Medicijnen.
Naast het vermijden van allergenen is de geregelde behandeling met medicijnen erg belangrijk.Het meest gebruikt worden:
Antihistaminica kunnen worden ingenomen als drank of tablet, danwel worden gebruikt als spray of in oogdruppels. Zij hebben vooral een goed effect op de jeuk, het niezen en de loopneus.
Corticosteroïden werken met name goed op het niezen, de slijmvlieszwelling en de loopneus. Zij worden met een neusspray toegediend.
Immunotherapie. Hierbij wordt een overmaat van het allergeen aan het immuunsysteem aangeboden, waardoor dit als het ware niet meer zo heftig zal reageren als daarvoor. Mogelijkheden voor therapie zijn het in de huid aanbrengen van een bepaalde hoeveelheid allergeen, of het met druppels onder de tong aanbrengen ervan. Dit wordt wel sublinguale immunotherapie genoemd, van sub=onder en lingua=tong.
In plaats van druppels onder de tong kan ook een tabletje worden gebruikt. Behandeling hiermee is voor kinderen geregistreerd vanaf 5 jaar.
Deze vormen van behandeling worden door de kinderarts voorgeschreven. De medicijnen zijn uitsluitend op recept verkrijgbaar.
In een recent verschenen overzicht1, wordt gemeld dat deze laatste behandeling zowel voor kinderen als volwassenen effectief en zonder risico op allergische reacties is.
1Cochrane Database Syst. Rev. 2010 Dec. 18;12 CD002893
Krijgt mijn kind zeker hooikoorts als het nu astma heeft?
Antwoord: Er is wel een grotere kans op het krijgen van hooikoorts bij kinderen die astma hebben. De wijze waarop bij een kind wat aanleg heeft om allergisch te reageren de verschillende presentaties zich voordoen, is echter nooit helemaal hetzelfde.
Over het algemeen komt hooikoorts pas echt tot uiting halverwege of aan het eind van de basisschool en bij tieners.
Wanneer is het pollenseizoen?
Antwoord: Bij een allergie voor bomen is er vaak allergie voor de zogenoemde voorjaarsbomen, zoals hazelaar, berk en els. Het stuifmeel hiervan komt vanaf februari-maart in de lucht. Grassen beginnen te bloeien vanaf mei, juni en bloeien door tot eind augustus. In hoeverre er last zal zijn hangt af van windrichting, temperatuur en vochtigheid.
Door het chronische karakter van een allergische rinitis, ondergaan kinderen vaak lijdzaam de ongemakken van hun ziekte. Pas wanneer zij merken dat er wel veel meer mogelijkheden zijn om zich beter te voelen, raken zij gemotiveerd om regelmatig hun medicijnen in te nemen.
Nadeel hiervan is weer dat juist als het daarmee beter gaat er weer geen of onvoldoende animo is om trouw de medicijnen in te nemen.
Stuifmeel is afkomstig van bomen, planten en grassen. Voor elke soort is er een speciale bloeiperiode. Het begint over het algemeen in het voorjaar, met het stuifmeel van els, berk en hazelaar. Deze drie hebben katjes, waaruit het stuifmeel door de wind kan worden weggeblazen.
Later komen er planten, zoals de bijvoet, weegbree en zuring. Deze laatste planten bloeien in de periode mei tot en met juli. Dit zijn ook de maanden dat gras bloeit. Bij gras moet men niet alleen denken aan het gras van gazons, maar ook aan gras- en rietsoorten, die in de vrije natuur bloeien.
Recent is in Europa ook een plant in opkomst, die veel in de Verenigde Staten voorkomt. Het gaat om de ambrosia, een plant, die weinig bekend is en ook gelukkig in Nederland nog niet zoveel voorkomt.
Door het Leids Universitair Medisch Centrum wordt geregeld meting gedaan van het aantal stuifmeelkorrels of pollen in de lucht. Door hierop in te loggen kan men per week zien hoe het met de hoeveelheden in de lucht boven Nederland is gesteld.
© Mijn Kinderarts 2011