Scoliose is een zijwaartse verkromming van de wervelkolom. Er zijn vormen die al vanaf jonge leeftijd ontstaan, maar de meesten komen toch bij het begin van de puberteit voor. Dus vanaf ongeveer 10 jaar. Gedurende de snelle groei tijdens de puberteit treedt er dan nogal eens een verslechtering op.
Wanneer men van achteren naar een kind met scoliose kijkt is de kromming in de wervelkolom te zien. Duidelijker is een scoliose te zien wanneer er voorover wordt gebogen (fig. 1). Bij een kind zonder scoliose is de vorm van de romp geheel symmetrisch. Wanneer een scoliose bestaat is echter te zien dat de vorm van de borstkas en de hoogte van de ribben niet gelijk is.
De meest voorkomende vorm van scoliose is die waarbij er geen oorzaak is aan te wijzen voor het ontstaan ervan. Dit wordt met een medische term een idiopathische scoliose genoemd. De kromming begint spontaan en zet door tot de groei is afgelopen. Het komt bij ongeveer 2-3% van de bevolking voor. Scoliose wordt in verhouding meer bij meisjes gezien.
Een andere oorzaak van een echte scoliose is die welke voorkomt bij kinderen met neurologische aandoeningen. Hierbij kan worden gedacht aan kinderen met spasticiteit door welke reden dan ook.
Er is ook een vorm waarbij de scheefstand wordt veroorzaakt door aangeboren afwijkingen aan de wervels. Dit wordt een congenitale scoliose genoemd. De afwijkingen die er aan de wervels kunnen worden gevonden zijn verschillend. Er kunnen ook in andere organen aangeboren afwijkingen bij voorkomen. Ook deze vorm van scoliose wordt meer bij meisjes dan bij jongens gezien.
Scoliose komt ook voor bij kinderen met afwijkingen van het bindweefsel, zoals dat wordt gezien bij het syndroom van Marfan.
Een houdingsscoliose of ook wel compensatoire scoliose genoemd ontstaat door een verschil in beenlengte (fig. 2.). Een beenlengteverschil van 1 cm is nog gewoon. Daar boven kan het klachten geven. Bij deze vorm is er niet een structureel probleem in de wervelkolom aanwezig. Het is zo na te doen door met één been op een beetje dik boek te gaan staan. Dit is een volledig herstelbare of te corrigeren scoliose.
Er vindt altijd röntgenonderzoek plaats om de wervelkolom te beoordelen. Hierbij wordt er gekeken naar de hoek die de rug door de kromming maakt. Door regelmatig een dergelijke foto te maken kan er worden gezien hoe de ontwikkeling van de scoliose is. Gezien het vorige is het te begrijpen dat vooral in perioden van snelle groei het onderzoek vaker zal plaatsvinden.
Er wordt ook gekeken naar eventuele afwijkingen in aanleg van de wervels.
MRI onderzoek wordt soms gedaan als er neurologische oorzaken verwacht worden.
Van de kinderen die scoliose hebben komt ongeveer één op de tien in aanmerking voor behandeling. Bij de anderen is de kromming niet ernstig genoeg voor therapie. Het gaat dan vaak om lichte gevallen waarbij de mate van kromming stabiel blijft. Vooral wanneer kinderen op jonge leeftijd een scoliose hebben die niet snel progressief is zal dit het geval zijn.
De behandeling van ernstiger vormen van scoliose is in handen van een kinder-ortopeed. Het is afhankelijk van een aantal factoren wanneer nog voor een brace wordt gekozen, of wanneer wordt geopereerd.
Hoe lang moet een kind met scoliose onder controle blijven?
Antwoord: In hoeverre er controles nodig zijn is sterk afhankelijk van de mate waarin scoliose optreedt. Welke hoek er in de wervelkolom zit en de leeftijd waarop het voor het eerst wordt ontdekt. Verreweg het grootste deel van de kinderen met een scoliose ontwikkelt deze aan het begin van de puberteit. Vanwege de mogelijkheid dat er door de groeispurt verslechtering optreedt zal in ieder geval gedurende een aantal jaren worden gecontroleerd hoe het beloop is.
Ook kinderen die een neurologische aandoening hebben, kunnen een scoliose ontwikkelen. Met name wordt dit gezien bij kinderen met een cerebrale parese ook wel infantiele encefalopathie genoemd. Door het verstoorde evenwicht van op elkaar inwerkende spieren, is er een toenemende scoliose te verwachten.
Nog meer informatie is te vinden op de website van de Vereniging van Scoliose Patiënten.