De eerste ongesteldheid heet menarche en komt gemiddeld bij ruim dertien jaar. Er is grote variatie in de wijze waarop in de eerste maanden daarna de ongesteldheid verloopt. Vaak is er een onregelmatig patroon met soms maanden tussenpauze tussen de cycli.
Een cyclus wordt gerekend als het aantal dagen tussen de eerste dag van de vorige menstruatie tot de eerste dag van de huidige. Gemiddeld 28 dagen met spreiding van 22 tot 35 dagen.
Uitblijvende ongesteldheid of amenorroe. Na een aantal gewone cycli blijft de menstruatie uit. Als dit meer dan 6 maanden is spreekt men van amenorroe.
Abnormaal hevig bloedverlies kan aanwezig zijn bij vooral de eerste keren dat een meisje ongesteld is. Er zijn vele oorzaken voor, die het nodig maken dat als het probleem blijft bestaan de huisarts of gnaecoloog hiernaar onderzoek moet doen.
Pijnlijke menstruatie of dysmenorroe. Voor veel tieners maar ook voor oudere vrouwen is de menstruatie pijnlijk, met uitstralende pijn naar de liezen en de rug.
Amenorroe. Dit is de toestand dat een menstruatie nooit is gekomen bij een meisje dat al wel in de puberteit is of wanneer de menstruatie uitblijft nadat hij eerder wel normaal is geweest.
Hiervoor kunnen verschillende oorzaken zijn, die liggen in de eierstokken, in de baarmoeder of in de hypofyse. Deze laatste is een klier onderaan de hersenen, die veel verschillende soorten hormonen produceert.
Ook kan amenorroe ontstaan door emoties, anorexia of intensieve sport.
Abnormaal bloedverlies. kan komen door een stollingsstoornis, of doordat de cyclus nog geen regelmaat heeft ontwikkeld.
Pijnlijke menstruatie. Er is een relatie met het wel of niet vrijkomen van een eitje uit de eierstok. Daarom zijn de eerste ongesteldheden, wanneer er nog geen eisprong is ook meestal niet pijnlijk.
Ook is er een relatie met de aanwezigheid van bepaalde stoffen in het bloed, de zogenoemde prostaglandines. Hiermee is het ook duidelijk dat de bahandeling gericht is op het remmen van deze stoffen.
De onderzoeken die worden gedaan hangen sterk af van de voorgeschiedenis. Zijn er aanwijzingen voor bijvoorbeeld een stollingsstoornis, dan wordt er gekeken via bloedonderzoek of deze normaal is.
De behandeling van onregelmatig bloedverlies, of een pijnlijke ongesteldheid kan worden gereguleerd met een anticonceptiepil.
Tegen een pijnlijke menstruatie worden ook wel medicijnen gegeven, die effect hebben op de prostaglandine aanmaak. Dit zijn bijvoorbeeld naproxen en ibuprofen. Deze middelen behoren tot de zogenoemde Non Steroïd Anti-inlamatory Drugs (NSAID's).
Wanneer is de eerste ongesteldheid te verwachten?
Antwoord: De eerste ongesteldheid krijgt een meisje aan het eind van de puberteitsspurt. Als het komt is de puberteitsontwikkeling al heel ver. Dat wil zeggen dat de borstvorming al op vrijwel volwassen niveau is en dat de beharing in de schaamstreek al op de liesplooi is gekomen en er ook al veel okselhaar is.
De puberteit begint dus niet met de eerste ongesteldheid, maar is dan al bijna afgelopen. Er treedt na de eerste ongesteldheid nog enige restgroei op.
Een pijnlijke ongesteldheid komt bij veel meisjes en vrouwen voor. De oorzaak is vaak gelegen in een overmatige productie van prostaglandines in het bloed. Hierdoor wordt de baarmoeder aangezet zich samen te trekken. Deze stoffen komen overigens alleen vrij bij een cyclus waarbij het tot een eisprong, of ovulatie, komt.
Dat is de reden dat vooral de eerste cycli bij meisjes nog geen klachten veroorzaken, maar dat die later wel komen, omdat zich dan wel een eisprong voordoet.
Bij aanhoudende pijnklachten, indien regulatie met een anticonceptiepil of het gebruik van NSAID's geen effect heeft gehad, moet er verder door een gynaecoloog worden gekeken wat de klachten veroorzaakt.
© Mijn Kinderarts 2010