Acné
Acné, of ook wel jeugdpuistjes genoemd, ontstaat in de puberteit in meer of mindere mate bij bijna ieder kind . Het wordt gekenmerkt door een vettige huid en het ontstaan van puistjes, pukkels en witte en zwarte meeëters.
Er zijn een aantal vormen van acné. De meest voorkomende is de gewone acné of acne vulgaris. Deze vorm begint wanneer kinderen, vooral jongens in de puberteit zijn gekomen. Het zit vooral in de baardstreek op de wangen en het voorhoofd. Enige uitbreiding naar schouders en rug komt wel voor maar is nooit heel hevig. Dit in tegenstelling tot de acne conglobata.
De meest ernstige vorm is de acne conglobata. Hierbij ontstaan er onderhuidse knobbels als uiting van abcesholtes, die genezen onder achterlaten van een duidelijke littekenvorming. Deze vorm komt eigenlijk alleen bij jongens voor. Opvallend hierbij is dat het om een veel ernstiger vorm van acné gaat daar het ook nog ver op de volwassen leeftijd blijft bestaan.
In de puberteit treden onder invloed van hormonale veranderingen in het bloed een aantal effecten in de huid op, die leiden tot het ontstaan van acné.
In de eerste plaats is er een toename van de talgproductie in de haarzakjes van de talgklieren, in het gezicht, op de borst en rug. De opening van deze haarzakjes heeft een sterkere verhoorning gekregen, waardoor er een gestoorde afvloed van de ook nog dikker geworden talg ontstaat. Deze ophopingen van talg in de huid, worden meeëters genoemd of met een medische term comedonen. Dat klinkt in ieder geval wat mooier.
De meer aan de oppervlakte gelegen meeëters zijn zwatre comedonen, en als ze meer in de diepte zijn gelegen, heten het witte comedonen.
Omdat er bateriën in het haarzakje komen, kunnen zij de talg omzetten in vetzuren. Wanneer de talgklier in de huid door de toegenoemn druk openscheurt, komen vetzuren en bacteriën in het omgevende weefsel en treedt er een locale ontstekingsreactie op. Dit is te herkennen als een pukkel of een puistje.
Van invloed op de acné zijn:
- Hormonale veranderingen. Bekend is het verslechteren van de acné voorafgaande aan de menstruatie.
- Bij het polycysteus ovariumsyndroom, wordt ook acné gezien.
- Geestelijke spanning
- Erfelijke factoren
- Door geregeld aan de puistjes te zitten en te proberen deze uit knijpen verslechterd de huid en zal er juist meer kans zijn op littekenvorming.
Er is nog steeds enige discussie over of bepaalde voedingsmiddelen van invloed zijn op de toestand van de acné. Men gaat er over het algemeen vanuit dat er geen relatie is tussen voeding en acné en dat de talgproductie van de huid niet verandert door het eten van vette dingen.
Voor het vaststellen van acné zijn geen speciale onderzoeken nodig, omdat het ook voor leken gemakkelijk herkenbaar is.
Voordat met behandeling wordt begonnen is het eerst de vraag of het echt nodig is. Het middel moet niet erger worden dan de kwaal. Een paar dingen helpen ook al vaak in de goede richting. Haar dat in het gezicht komt, maakt de huid vetter. Het gezicht vrijhouden, door het kapsel aan te passen helpt. Verder is het ieders ervaring dat zonlicht beter is voor een huid met acné. Profiteer daarom zomers van de zon, zonder daarin heel lang te bakken. Ook worden wel goede eigenschappen genoemd van het gebruik van een hoogtezon.
Er bestaan voor acné een aantal behandelmogelijkheden. Ze zijn stuk voor stuk gericht op de factoren die acné doen ontstaan. 1. Aanpak van de afsluiting van de talgklier, 2. Antibiotische behandeling van de bacteriën die bij acné een rol spelen, 3. Vermindering van de talgvorming van de huid.
- Een aantal geneesmiddelen werkt op de toegenomen verhoorning van de talgklier. Hierdoor is deze weer in staat de talg beter naar buiten af te afvoeren. Een bekend middel is benzoylperoxide dat in een gel met 5 of 10% oplossing gebruikt kan worden. Vaak voldoet de 5% oplossing al. Het wordt in het begin éénmaal daags aangebracht, later kan het ook tweemaal daags gebruikt worden. Andere middelen uit deze groep zijn salicylzuur en tretinoine, of vitamineA-zuur.
- Antibiotica die de bacteriegroei in de talgklier stoppen. Antibiotica kunnen in tabletvorm worden ingenomen, maar ook uitwendig worden aangebracht. Worden antibiotica gebruikt dan is dit wel voor langere tijd om een zeker gewenst effect te bereiken. Over het algemeen gaat het toch wel om een behandeling van ten minste 4 maanden. Gebruikelijke antibiotica zijn tetracycline en doxycycline.
- Medicijnen die de talgproductie verminderen. Hiervoor wordt onder andere een "lichte pil" met een normale anticonceptieve werking gebruikt. Bij gebruik van deze middelen met antibiotica moet een andere vorm van anticonceptie worden gekozen, omdat de werking kan verminderen. Een ander bij tieners met een ernstige vorm van acné gebruikt middel is isotretinoïne. Het wordt alleen door dermatologen voorgeschreven. Het kan een aantal vervelende bijwerkingen hebben, maar is wel erg effectief. Het heeft een lange behandelduur van tenminste een half jaar. Er mag tijdens de behandeling geen zwangerschap ontstaan, omdat het middel aanleiding kan geven tot aangeboren afwijkingen. Regelmatig moet bij de gebruiker de leverfunctie worden onderzocht.
Welk effect hebben voedingsmiddelen bij acné op de huid?
Antwoord: Er wordt wel gedacht dat er bepaalde vette voedingsmiddelen zijn, die effect hebben op de toestand van de acné. Vooral chocolade, patat en mayonaise hebben hierin een slechte naam. Toch is het nooit goed aangetoond dat dit effect er is. Gelooft iemand er echter stellig in dat de acné verbetert als deze voedingsmiddelen worden weggelaten dan is dat uiteraard prima.
Wat zijn de bijwerkingen van benzoylperoxide?
Antwoord: Het gebruik moet langzaam worden opgevoerd. In het begin wordt de huid wel vaak wat rood. Gelijktijdig gebruik van deze gel en zonnebaden moet worden voorkomen. Ook moet het niet op ogen of slijmvliezen komen. In dat geval snel uitwassen met stromend water.
Voorts kan het peroxide effect zichtbaar zijn door een blekend effect op wenkbrouwen en haar, maar ook op kleding en beddengoed.
Is het erfelijk?
Antwoord: Acné en dan met name de heftige vormen ervan kunnen wel erfelijk zijn, maar het hoeft niet. Blijkbaar is er een erfelijke aanleg in de huid om op deze wijze te reageren die gemakkelijk kan overerven.
Er zijn een aantal stoffen bekend, die in bepaalde beroepen worden gebruikt, die acné doen ontstaan of verslechteren. Het gaat vaak om olieachtige stoffen. Ook bepaalde cosmetica kunnen een verstopping van de talgklieren veroorzaken, waaardoor acné toeneemt. Bij twijfel is het daarom verstandig een tijdje alle cosmetica weg te laten om uit te vinden of er hierdoor verbetering ontstaat.
© Mijn Kinderarts 2010