Constitutioneel eczeem. Je voelt de droge, oneffen huid, beter dan
het op een foto is te zien.
Constitutioneel eczeem is vaak het eerste kenmerk van een aanleg om allergisch te gaan reageren. Vrij snel na de geboorte valt het op dat de huid droog is en ruuw. Al voor het eerste half jaar is bij meer dan de helft van de kinderen die eczeem krijgen dit zichtbaar geworden.
Constitutioneel eczeem komt voor op een droge huid. Er is altijd jeuk bij, waardoor er krabeffecten ontstaan. Als er plekken zijn waar het opvlamt dan zie je daar roodheid, met een nattende huid met korstvorming. De huid wordt ook wat ruwer. Dat wil zeggen dat de groeven van de huid duidelijker zichtbaar zijn.
Het eczeem is niet steeds op dezelfde wijze over het lichaam verdeeld .
Bij jonge zuigelingen zit het vaak op de wangetjes en het voorhoofd, soms ook al wel iets op de handjes.
Oudere baby's hebben het meer op de romp, borst en buik, en aan de buitenkant van de armen.
Bij oudere kinderen komt dit eczeem typisch voor in de plooien van knieholte, elleboog, maar ook in het gelaat op de handen en voeten en polsen.
Erfelijke factoren spelen bij het ontstaan een rol. Ook is er wel een relatie met omgevingsfactoren. De inbreng van deze laatste is wisselend. Sommige ouders zien het eczeem verslechteren in de winter, als koude lucht de huid droger maakt, andere kinderen hebben juist in de zomer meer klachten.
Veel wassen en gebruik van zeep doet de huid verder uitdrogen en verslechtert daardoor het eczeem.
Een huid met eczeem is gevoeliger voor infectie. Daardoor verslechtert het eczeem en is andere behandeling nodig dan de gebruikelijke onderhoudsbehandeling.
Veel ouders denken dat eczeem een uiting is van een voedselallergie. Dit is soms wel een factor die een rol meespeelt, maar lang niet alle eczeem berust op een allergie voor bijvoorbeeld koemelk. Bij een matig eczeem heeft het géén zin om onderzoek naar een voedselallergie te doen. Zelfs bij een zéér fors uitgesproken eczeem berust dit slechts in ¼ van de gevallen op voedselallergie.
Naast voedselallergen spelen ook de zogenoemde inhalatieallergenen, zoals die van de huisstofmijt en huisdieren een rol.
Constitutioneel eczeem is een diagnose die wordt gesteld door het te zien (en te voelen).
Om te achterhalen of een kind allergisch is voor bepaalde stoffen uit de omgeving kan een huid prik test (HPT) worden gedaan, of bloedonderzoek. Wanneer men denkt aan een voedselallergie, wordt een voedselprovocatietest verricht. Het weglaten van voedingsmiddelen uitsluitend op grond van de resultaten van het bloedonderzoek heeft geen zin!
De behandeling is gericht op het zo rustig mogelijk houden van de huid door het voorkomen van prikkels en het weer opflakkeren van het eczeem. Het is belangrijk om steeds te zorgen dat de huid er zo goed mogelijk uitziet. Hiervoor is het nodig dagelijks plekken te bekijken en het geheel voortdurend onder controle te houden. De gebruikstrouw van medicijen bij deze chronische ziekte is lastig, maar het leidt wel tot resultaat.
Men moet goed bedenken dat een verslechtering van het eczeem vaak niet aan iets is toe te schrijven aan voor ons niet herkenbare factoren in de huid ligt. Ook al houdt men alle omstandigheden gelijk, dan nog zijn er perioden waarin het beter en slechter gaat.
Ook indien voedselallergie een rol speelt, blijft er nog steeds sprake van enig eczeem met daarin wisselende perioden van hoe het ermee gaat.
Vermijden van prikkels.
Gebruik geen zeep en andere prikkelende huidverzorgingsproducten, zoals shampoo of alcoholhoudende producten. Beperk wassen en douchen. Voor baby's en peuters is één tot tweemaal per week wassen voldoende.
Als kinderen erge jeuk hebben en zich krabben, kan een zogenoemd "krabpakje" van katoen worden voorgeschreven. Deze zijn in verschillende maten verkrijgbaar. Ze zijn ook heel geschikt voor baby's.
Vermijd contact van de huid met wollen stoffen.
Behandeling van de droge huid.
Hiervoor worden vette zalven gebruikt. Bekend zijn: zalf met gelijke delen vaseline-paraffine, lanette crème of cetomacrogol zalf. Ook badolie op bijvoorbeeld soja emulsie basis kan worden gebruikt.
Het goed vet houden van de huid is uiterst belangrijk en moet dagelijks gebeuren. Ook als de huid er rustig uitziet is het verstandig het te blijven gebruiken bij de dagelijkse verzorging.
Deze vette zalven hebben geen bijwerkingen. Er kan net zoveel worden gesmeerd als u denkt dat nodig is. Om te voorkomen dat de zalf aan de kleren gaat zitten en om juist 'snachts krabben te voorkomen, wordt vette zalf veel voor het slapen gaan aangebracht.
Behandeling van het eczeem zelf.
In een huid met eczeem is een reactie waarbij er een soort ontsteking gaande is. Dat is wat anders dan een infectie. Er zijn geen bacteriën bij betrokken. Om deze ontsteking te verminderen zijn andere zalven nodig dan de vette zalven. Als eerst komen hierbij in aanmerking corticosteroïd zalven. Er zijn hierbij verschillende klassen in gebruik, afhankelijk van de kracht van hun eigenschap om het ontstekingsproces te remmen. Bij een mild eczeem kan men een steroïd klasse I gebruiken, bij ernstiger vormen klasse II. Bij ernstig eczeem TIS score groter dan 6 (zie meer weten) wordt corticosteroïd zalf of crème uit klasse III gebruiken.
Het is beter om de steroïdzalf in de ochtend aan te brengen op de actieve eczeemplekken. Het samen gebruiken van vette zalf en steroïdzalf is minder effectief
Veel ouders zijn bang voor het gebruik van corticosteroïden omdat ze menen dat het effect heeft op de groei en de bijnieren. Mits op de voorgeschreven wijze gebruikt is er echter volstrekt geen risico op bijwerkingen. Het is eerder zo ,net als bij slecht behandeld astma, dat een actief chronisch eczeem effect heeft op de groei en ontwikkeling van een kind. De narigheid van constante jeuk nog daargelaten.
Behandeling met niet steroïd zalven, zoals tacrolimus en pimecrolimus is meestal in handen van de dermatoloog. Met de behandeling van deze middelen bij baby's is geen ervaring.
Teerzalven worden nog maar weinig gebruikt en eigenlijk alleen door dermatologen, die voor teerzalf behandeling aparte indicaties hebben. Het moet altijd afgedekt worden gebruikt omdat het vlekken in de kleding geeft.
Behandeling van infectie.
Wanneer er onvoldoende effect wordt bereikt met de zalven die u steeds gebruikt, is het mogelijk dat er een infectie is. Hierom moeten er dan antibiotica in de zalf worden gedaan totdat de huid weer rustig is geworden.
Foto van een baby met geïnfecteerd eczeem.
Het is toch slecht om aan zo'n jong kind al hormoonzalf te geven. Is er niets beters?
Antwoord: Bij veel ouders is er een enorme weerstand tegen het gebruik van hormoonzalf. Wanneer het volgens de aanwijzingen van uw arts wordt gebruikt is het volkomen veilig. Zoals met alle medicijnen is het belangrijk steeds te beoordelen hoe het effect is om daarop de behandeling aan te passen. Helaas moeten een aantal baby's de hele dag met erge jeuk blijven liggen omdat hun ouders een ongegronde angst voor "hormonen"hebben.
Eczeem wordt vaak beschreven als mild, matig of ernstig. Dit gebeurt op grond van de beoordeling van de aangedane huid. Hiervoor wordt de TIS-score (Three Item Severity-score)gebruikt. De mate waarin roodheid (0-3), zwelling (0-3)en vervelling (0-3)voorkomt worden zo in een getal uitgedrukt. een totale score van 3 past in dit geval bij licht eczeem. Bij een score van 3-5 spreekt men van een matig eczeem en bij een score groter dan 6 van ernstig eczeem.
De behandeling is afgestemd op de ernst van het eczeem. Bij een licht eczeem gebruikt men alleen vette zalven, bij een matig ernstig eczeem corticosteroïdzalf of crème uit de klasse I of II en bij een ernstig eczeem corticosteroïdzalf of crème uit klasse III.
De termen constitutioneel eczeem, atopisch eczeem en dauwworm hebben betrekking op dezelfde ziekte. In andere landen gebruikt men meer de term atopisch eczeem omdat het vaak de eerste uiting is van atopie.
De Oud-Nederlandse term dauwworm is afkomstig van het woord dauw, dat vochtig betekent en het woord worm, wat op de ronde vorm betrekking heeft.
© Mijn Kinderarts 2010