Uitval aangezichtszenuw links, zoals dat
ook bij de ziekte van Lyme kan voorkomen.
De ziekte van Lyme komt vaker voor door een stijiging van het aantal beten met besmette teken. De ziekte van Lyme kan zich op verschillende manieren voordoen. Na een over het algemeen pijnloze tekenbeet, ontstaat een rode kring rond de steekplaats. Deze kring breidt zich gestaag uit en wordt met een medische term Erythema migrans genoemd. De huiduitslag ontstaat gemiddeld na 14 dagen, met een ruime spreiding van enkele dagen na de steek, tot maximaal drie maanden. Het centrum verbleekt langzaam terwijl de rode rand zich uitbreidt. Vervolgens komt de bacterie in de bloed- en lymfebanen en verspreidt zich zo door het lichaam.
In de vroege fase kunnen met name drie organen worden aangedaan:
Centraal zenuwstelsel. Hier ontwikkelt zich de zogenoemde neuroboreliose, met kenmerken van een hersenvliesontsteking, uitval van de aangezichtzenuw(en), (Facialis parese) of uitval van de zenuwen naar de benen, waardoor het onmogelijk wordt op die kant te blijven staan.
Gewrichten. Hier veroorzaakt de bacterie een gewrichtsontsteking, de zogenoemde Lymeartritis, met zwelling en roodheid van met name de knie. Er blijven ook na de juiste behandeling, vaak nog langdurig klachten bestaan.
Hart. Er kan in zeldzame gevallen bij kinderen een aantasting komen van de hartspier, met hartritmestoornissen en ontstekingsverschijnselen van de spier.
Er zijn ook situaties waarbij de ziekte van Lyme in een chronische vorm over gaat.
Een teek, voordat hij zich heeft volgezogen met bloed
Tijdens een tekenbeet, komt er een bacterie uit de teek in de huid van de patiënt. De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie: Borrelia burgdorferi. Er komen van de bacterie een aantal ondersoorten voor, die ieder een eigen ziektebeloop hebben. De bacterie komt voor bij knaagdiertjes, zoals muizen, ratten en egels. Teken brengen de ziekte daarbij van het ene dier op het andere over. Waarschijnlijk is de mens geen gebruikelijke gastheer voor de bacterie.
Via bloedonderzoek is het mogelijk te zien of er antistoffen zijn tegen de Borrelia bacterie. Bij verdenking op een zogenoemde neuroborreliose moet er gekeken worden naar antistoffen in het ruggenmergsvocht (liquor). Hiervoor is een ruggenprik of lumbaalpunctie nodig.
De aanwezigheid van antistoffen wil niet zeggen dat er op dat moment de ziekte van Lyme actief is. Wanneer er geen antistoffen zijn terwijl er wel bijvoorbeeld het verhaal is van een tekenbeet en er ook huidverschijnselen zijn, in de vorm van een zich uitbreidende rode kring dan gaan we er toch van uit dat een kind de ziekte van Lyme heeft. Mogelijk zijn de antistoffen op een later moment wel aanwezig, maar heeft men te vroeg bloed afgenomen voor het onderzoek naar antistoffen.
Er zijn verder nieuwe technieken beschikbaar om de bacterie op te sporen. Een dergelijke test is de PCR test, die het DNA van de bacterie kan aantonen. De betrouwbaarheid van deze testen is echter niet volledig en om bij vage klachten zomaar naar de ziekte van Lyme te gaan zoeken kan de uitslag van zo'n test tot verkeerde conclusies leiden.
Voor iedere vorm van de ziekte van Lyme zijn verschillende antibiotische behandelingen, met elk een verschillende behandelduur.
Indien sprake is van een uitbreiding naar het centraal zenuwstelsel, moet er gedurende drie weken antibiotica met een infuus worden gegeven. Uit praktische overwegingen kan deze behandeling wel vaak thuis plaatsvinden. De antibiotica worden dan door een verpleegkundige van de thuiszorg geggeven. Het infuus wordt zonodig steeds in het ziekenhuis ingebracht.
Waar komen de teken met de bacterie die de ziekte van Lyme overbrengen in Nederland vooral voor?
Antwoord: In heel Nederland loop je kans de bacterie via een teek te krijgen. Er zijn wel in Gelderland (Veluwe en Achterhoek) Overijssel en Drenthe gebieden met een hoger percentage besmette teken. Men hoeft er niet speciaal voor het bos in te gaan om een tekenbeet te krijgen. Dat kan ook al als men in de eigen tuin is gebeuren.
Als ik een tekenbeet heb gehad en de teek is snel weggehaald, moet ik dan antibiotica nemen?
Antwoord: Nee na een tekenbeet is het normaal als er een rood plekje achter blijft nadat de teek is weggehaald. Als dit plekje groter wordt en een kring gaat vormen is het pas nodig om antibiotica te geven.
Waar hebben kinderen over het algemeen een tekenbeet?
Antwoord: Bij kinderen zitten teken vooral in het haar en in de nek. Echter ook op de schouders en de romp kunnen teken voorkomen.
Kan je worden gevaccineerd tegen de ziekte van Lyme?
Antwoord: Nee er is momenteel nog geen geschikt vaccin tegen ontwikkeld.
Over het algemeen is een tekenbeet onschuldig. Vooral wanneer je in de natuur komt kan je een tekenbeet oplopen, maar ook al in de tuin. Steeds meer teken blijken besmet te zijn door de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt.
Dat is de reden dat een teek bij uw kind, maar ook bij uzelf zo snel mogelijk moet worden weggehaald. Als u de teek binnen 24 uur kunt verwijderen is de kans op het krijgen van de ziekte van Lyme veel kleiner geworden. Het alleen hebben van een teek is geen reden om naar uw huisarts te gaan. Dit moet alleen bij huidverschijnselen of klachten. Ook het na een tekenbeet uit bescherming geven van antibiotica is niet nodig.
Teken zijn een soort zwarte platte spinnetjes en erg klein. Van voor naar achteren hebben ze een lengte van ongeveer 1-3 mm. Ze komen voor in bossen, grasgebieden, heide en duinen, maar ook in uw tuin. Ze leven in struiken en planten tot ongeveer 1.5 meter hoogte. Als er een mens of dier voorbijkomt herkennen ze dit en laten ze zich vallen. Zij kruipen vervolgens over de huid naar een warme vochtige plaats. Bij volwassenen is dit vooral naar de plaats achter de oren, in de oksel, elleboog , liezen en knieholtes. Bij kinderen zitten ze in het haar achter de oren, maar ook op alle andere bovengenoemde plaatsen.
Als een teek op u of uw kind valt gaat hij zich vastzuigen aan de huid. Hier voel je niets van. Het veroorzaakt geen jeuk, zoals bij de steek van een mug een muggenbult ontstaat, die gaat jeuken. In die tijd zwelt het lijf van de teek op tot een bruin-paarsig bolletje. Tijdens het bloedzuigen kan de bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt, de Borrelia burgdorferi, in de huid komen. Van daaruit is een verdere verspreiding door het lichaam mogelijk.
Een teek verwijderen.
- Hoe sneller u een teek verwijdert, hoe kleiner de kans is dat de teek de bacterie van de ziekte van Lyme overdraagt.
- Neem hiervoor een puntig pincetje of een speciale tekentang1 en pak hiermee de kop van de teek, dus niet het lichaam, vast.
- Trek nu de teek langzaam uit de huid. Draaien hoeft niet, tenzij het bij het setje op de gebruiksaanwijzing staat. Blijft er een stukje van de teek in de huid achter, dan is dat niet erg.
- Nadat u de teek heeft verwijderd, kunt u de plek desinfecteren met alcohol 70% of met povidonjood.
Als u een teek heeft verwijderd is het voor later handig als u de datum ergens noteert. Komt er namelijk toch een teken van de ziekte van Lyme, dan heeft uw arts er veel aan om precies te weten wanneer de tekenbeet is geweest.
Een tekenbeet in het buitenland, kan andere ziekten veroorzaken.
Ook in het buitenland kunt u of uw kind een teek oplopen. Behalve de ziekte van Lyme, zijn teken ook verantwoordelijk voor een aantal andere infectieziekten. Dit zijn bijvoorbeeld Tick Born Encephalitis en Mediterranean Spotted Fever. (Deze ziekten komen in West-Europa niet voor). In het buitenland is het daarom belangrijk een teek zo snel mogelijk te verwijderen. Als u of uw kind binnen drie maanden na een tekenbeet in het buitenland ziek wordt, moet u dit aan uw huisarts melden.
In het voorjaar van 2012 is door het RIVM, samen met de Universiteit van Wageningen, de website Tekenradar.nl gelanceerd. Hierop is de tiendaagse verwachting van de tekenactiviteit per plaats te vinden. Ook kan men een tekenbeet en/of het hebben van een ringvormige huiduitslag hier melden. Men hoopt zo meer informatie te krijgen over de omstandigheden, die leiden tot de ziekte van Lyme.
1Tekentangetjes zijn bij de apotheek of drogist te koop. Er zijn ook tangetjes met een loepje eraan.
© Mijn Kinderarts 2010