Schistosomiasis, (Bilharzia)

Print deze pagina

Afrikaanse kinderen in een rivier


Ziektebeeld

Schistosomiasis wordt ook vaak wel Bilharzia genoemd. Het ontstaat door een bepaald soort wormen, Schistosoma. Men kent vier soorten die bij de mens gevaarlijk zijn. (zie oorzaken). Het binnendringen van de larfjes door de huid veroorzaakt binnen enkele uren tot dagen een sterk jeukende huiduitslag met veel kleine bultjes.

 

Nadat de wormpjes door de huid zijn gedrongen, komen ze in de bloedbaan. Tijdens hun verandering tot volwassen wormen en hun reis door het lichaam, kan er een reactie op de wormen van het lichaam ontstaan. Dit wordt het Katayama-syndroom genoemd. Het komt meestal zo'n 4-6 weken na contact met de wormpjes voor. De verschijnselen zijn: (hoge)koorts, galbulten ook wel urticaria genoemd, opgezwollen ooleden, en lippen. Ook hoesten en diarree kunnen worden gezien.

 

Er zijn twee vormen:   

1.darmschistosomiasis en 2. blaasschistosomiasis.

 

Darmschistosomiasis, komt voor in grote delen van Afrika, ten zuiden van de Sahara. Het uit zich in bloed bij de ontlasting, buikpijn. Kinderen die in gebieden leven waar veel schistosomiasis voorkomt, krijgen op den duur afwijkingen aan de lever. 

 

Blaasschistosomiasis, veroorzaakt bloed bij de urine, vaak aan het eind van de plas. Ook kunnen er klachten komen gelijkend op een blaasontsteking, zoals pijn en vaak moeten plassen.



Oorzaken

In veel zoet water in Afrika, het Midden-Oosten en Zuid-Amerika komt Bilharzia oftewel schistosomiasis voor. (zie meerweten) De uit de wormeieren gekomen larfjes van de wormen zwemmen in het water en dringen bepaalde zoetwaterschelpen binnen. Hierbij maken ze een aantal veranderingen door. De larfjes zwemmen in het water en kunnen een zwemmer of iemand die met blote voeten door het water loopt bereiken. De larfjes dringen de huid door en gaan met de bloedstroom naar de lever. Hier rijpen ze uit to vowassen mannelijke of vrouwelijke wormpjes. Vervolgens gaan ze met de bloedstroom naar bloedvaten rond de blaas en de dikke darm. Hier leggen de vrouwtjes eitjes die met de urine of de ontlasting, afhankelijk van de soort schistosoma worden uitgeschieden. Ook is het mogelijk dat de wormen naar de longen of het centraal zenuwstelsel worden vervoerd.

 



Onderzoeken

 

De eitjes van de wormen kunnen alleen in de urine of de ontlasting worden gevonden, als er een grote hoeveelheid van aanwezig is. Bij reizigers naar Bilharzia gebieden, die in contact zijn geweest met de wormpjes, zullen er maar geringe aantallen in het lichaam zijn gekomen, waardoor de kans op het vinden van eitjes in die gevallen erg klein is.

Bij kinderen en volwassenen in de betreffende gebieden kunnen vaak wel schistosoma eitjes worde gevonden. Ook is het mogelijk de eitjes te vinden door langs de wand van het rectum te schrapen, omdat op die plaats de wormpjes voorkomen.

 

Meestal zal een bloedtest worden gedaan, bij verdenking op schistosomiasis. hierbij zijn er antistoffen aantoonbaar gericht tegen de schistosoma soort.

 



Behandeling

Een éénmalige behandeling met praziquantel in een dosering van 40 mg/kg lichaamsgewicht is effectief. Alleen bij S.japonicum geeft men 60 mg/kg lichaamsgewicht.

 

 

De behandeling wordt na 3-6 maanden herhaald.

 

Kinderen met het Katayamasyndroom, worden ook behandeld met praziquantel in een dosering van 40 mg/kg lichaamsgewicht, in twee keer gegeven, gedurende twee dagen. 

 

Kinderen die neurologische verschijnselen hebben, krijgen 60 mg/kg lichaamsgewicht, in twee doses, gedurende 14 dagen, samen met prednison 2mg/kg lichaamsgewicht gedurende 14 dagen.

 

Bron, Werkboek infectieziekten bij kinderen.



Veelgestelde vragen

Is er een vaccin tegen Bilharzia?

Antwoord: Nee er bestaat geen vaccin tegen.

 

Is zwemmen in een zwembad met gechloreerd water op mijn vakantieadres gevaarlijk?

Antwoord: Nee in gechloreerd water komen de larfjes van de wormen die Bilharzia veroorzaken niet voor.



Meer weten

Hieronder is aangegeven waar de soorten van de wormen die Bilharzia of schistosomiasis veroorzaken, voorkomen.

 

Schistosoma haematobium, komt voor in Afrika en het Midden-Oosten en veroorzaakt blaasafwijkingen

S. mansoni, komt voor in Afrika en Zuid-Amerika en veroorzaakt afwijkingen in de darmen

S. intercalatum komt in Afrika voor

S. japonicum komt in Zuid-oost Azië voor