Kinderen hebben vaak tics. Ruim 5 op de honderd kinderen heeft een kortere of langere tijd last van tics. Daarmee worden kortdurende onwillekeurige bewegingen of geluiden genoemd, die zich repeterend achter elkaar voordoen. Meestal begint een tic in het gezicht. Het kan van alles zijn, van met de ogen knipperen, het hoofd achterover gooien, schouders ophalen, snuifgeluiden maken, tot een combinatie van geluiden maken met een beweging of gebaar erbij.
Het merkwaardige van tics is dat ze niet helemaal onwillekeurig zijn, maar in zekere mate kunnen worden onderdrukt. Soms vertellen kinderen dat ze op school in staat waren om de tics te onderdrukken, maar kwamen ze op de fiets naar huis juist in verhevigde mate voor.
In de slaap zijn tics eigenlijk nooit aanwezig.
Veel korte, enkelvoudige tics, waarbij slechts één spiergroep is betrokken, zoals met de ogen knipperen, of een grimas maken in het gezicht komen af en toe voor en gaan ook vaak weer vanzelf over.
Van een complexe tic is dat minder het geval. Bij een complexe tic zijn meerdere spieren betrokken. Het uit zich bijvoorbeeld in vreemde gebaren maken. Dit soort tics is hardnekkiger.
Waren dit motorische tics, een andere soort tic is de vocale tic, waarbij een bepaald geluid wordt gemaakt of een bepaald woord of woorden worden gezegd. Voorbeelden zijn snuf- of piep geluiden, keelschrapen of bij herhaling een bepaald woord zeggen.
Bij het syndroom van Gilles de la Tourette, genoemd naar de Franse neuroloog George Gilles de le Tourette, komen de motorische en de vocale tics los van elkaar of samen voor. Voor het stellen van de diagnose moeten ze wel meerdere keren per dag optreden en gedurende een periode van een jaar zijn de tics nooit langer dan drie maanden achter elkaar weggeweest.
Het begint vaak al op jonge leeftijd, met motorische tics. Soms is dit al rond het vierde jaar. Daarna komen er ook vocale tics, met kuch- of piepgeluiden. Later treden bij sommige kinderen complexe vocale tics op, waarbij er woorden moeten worden gezegd. Dat dit vaak om schuttingtaal gaat is daarom maar voor een kleine groep kinderen het geval.
Wel komt bij het Tourette syndroom vaak de combinatie voor met een aandachtstoornis en ook komt er vaak dwangmatig gedrag bij voor.
De veel voorkomende enkelvoudige motorische tics, waarbij er kortdurende grimassen of knipperbewegingen worden gemaakt, komen erg veel voor zonder bepaalde oorzaak. Ze verergeren wel duidelijk tijdens perioden van spanning. De spanning, die de reacties van klasgenoten voor een kind geven kunnen er de reden van zijn dat de tics in heftigheid toenemen.
De meer complexe tics kunnen een chronisch karakter krijgen en wanneer daarbij ook geluiden worden gemaakt, moet aan het Syndroom van Gilles de le Tourette worden gedacht.
Het syndroom van Gilles de la Tourette, komt duidelijk meer in families voor.
Bij enkelvoudige tics hoeven er geen verdere onderzoeken te worden gedaan. Wanneer het syndroom van Gilles de la Tourette wordt vermoed, dient er een verwijzing naar een kinderpsychiater te worden geregeld. Verder onderzoek is nodig omdat er nogal vaak andere kinderpsychiatrische diagnoses bij voorkomen.
Meestal zal het om enkelvoudige motorische of vocale tics gaan. Hierbij volstaat vooral geruststelling. Alleen wanneer er ook door de tics sociale problemen ontstaan is behandeling nodig. Hierbij zijn er verschillende psychologische therapieën in gebruik.
Medicijnen worden in uitzonderingssituaties voorgeschreven.
Kan de tic die mijn kind heeft overgaan in een Tourette syndroom (TS)?
Antwoord: Bij het Tourette syndroom is er inderdaad een begin met enkelvoudige tics, maar die gaan vrij snel over in complexe tics. Vooral de intensiteit is belangrijk daarbij.
Bij kinderen met ADHD komen ook tics voor. Soms is dat mede veroorzaakt door het gebruik van medicijnen.