Tetanus ontstaat doordat de tetanus bacterie in een wond(je) komt. Na een incubatietijd van enkele dagen tot soms weken ontstaan er ziekteverschijnselen door het vrijkomen van gifstoffen (toxinen) die de bacterie afgeeft.
Deze stoffen werken in op de zenuwen, die daardoor geprikkeld raken. Er ontstaan slik en ademhalingsproblemen. De kramp in de spieren leidt tot een soort grimassen, soms tot overstrekking, waardoor iemand in een dwangstand komt te liggen.
Onbehandeld overlijdt men aan een tetanus infectie, na weken hevige spierkrampen te hebben gehad. Sinds er tegen tetanus wordt gevaccineerd komen er in West Europa geen tetanusgevallen meer voor.
Momenteel komt tetanus vooral voor in niet Westerse gebieden als infectie bij pasgeborenen. Met name als moeders niet zijn gevaccineerd loopt de baby risico wanneer onder slechte hygiënische omstandigheden de navelstreng wordt doorgeknipt.
De tetanus bacterie is aanwezig in aarde en straatvuil. De officiële naam is Clostridium tetani en hij behoort to de groep bacteriën die zonder zuurstof leven.
Wanneer een wond de tetanus bacterie bevat hoeft het niet meteen tot een infectie te leiden. Doordat de andere bacteriën zuurstof verbruiken kan de tetanusbacterie zich gaan vermeerderen.
Het tetanus gif (toxoid) kan in bloed worden aangetoond. Ook is het mogelijk om wanneer iemand verdacht wordt van tetanus de bacterieuit een wond te kweken.
Men stelt de diagnose als er twee van de drie van de volgende groep spiertrekkingen wordt aangetoond. Spiertrekkingen in de kaakspier of in de gelaatsspieren, spiertrekkingen in de spieren van de romp, of een algehele spierspanning toename in het lichaam, waardoor men een sterk in de rug overstrekte dwanghouding heeft (zie de afbeelding).
Na een straatwond kan wanneer de laatste vaccinatie langer dan tien jaar is geleden een tetanusprik worden gegeven om het immuunsysteem weer aan te zetten tot vorming van antistoffen.
Loopt mijn kind risico op het krijgen van tetanus?
Antwoord: Bij een volledige vaccinatie is er geen risico. Dit bestaat er alleen als een kind onvolledig is gevaccineerd.
Moet mijn kind als je naar de (sub)tropen gaat een DTP vaccinatie krijgen?
Antwoord: Personen die na 1950 zijn geboren hebben als kind al vaccinaties tegen tetanus gehad. Een vaccinatie blijft gedurende tien jaar geldig. Kinderen hoeven dus geen vaccinatie te krijgen, omdat ze de laatste vaccinatie in hun negende jaar ontvangen. Volwassenen wordt wel aangeraden zich te laten vaccineren, als de laatste vaccinatie tegen tetanus langer dan tien jaar geleden is.
De tetanus bacterie komt als sporen in aarde voor. Zodra deze in een wond komen en de wond raakt afgesloten van de buitenlucht kan zich tetanus ontwikkelen door de groei van de bacteriën in aan zuurstof arme omgeving.
Vooral wonden waarbij er een dipe penetratie is geweest, zoals dat voorkomt bij het trappen in een roestige spijker, zijn berucht voor het ontstaan van tetanus. In ontwikkelingslanden zijn ook brandwonden een mogelijke bron voor het krijgen van tetanus.
Ook stond vroeger paardenpoep bekend om het grote gehalte aan tetanusbacteriën.
© Mijn Kinderarts 2010