Veel kinderen klagen over benauwdheid bij inspanning. Zij raken achter adem wanneer zij lang rennen en ervaren de kortademigheid die ze hebben als benauwdheid. Soms gaat deze benauwdheid vergezeld met een piepende ademhaling, maar vaak is er niets te horen.
Bij deze klacht wordt vaak aan nogal ernstige ziekten gedacht. De meerderheid van de kinderen heeft echter geen longziekte, zoals astma, of iets aan het hart.
Als er inspanning wordt geleverd, heeft het lichaam meer zuurstof nodig. Als er meer zuurstof nodig is versnelt de ademhaling en ook kan de adem dieper worden. We kennen dat als hijgen, wat een heel normaal mechanisme is om de zuurstoftoevoer vanuit de longen naar de rest van het lichaam te verhogen.
Conditie.
De wijze waarop deze aanpassing plaats vindt heeft onder andere te maken met de mate van training. Kinderen die goed getraind zijn kunnen beter inspanning aan dan slecht getrainde, nogal eens ook te zware kinderen.
Disfunctioneel ademen, of dysfunctional breething.
Hieronder verstaat men een verkeerd aangeleerde ademhaling, waardoor er een kenmerkend adempatroon ontstaat, met gevoel van soms ernstige benauwdheid. Deze kinderen hebben veelal vroeger geen astmatische klachten gehad. Bij inspanning of ook wel eens zonder dat ontstaat er een hoge wat versnelde ademhaling, waarbij er ook wel dieper wordt ingeademd. Naast de benauwdheid, kunnen er ook wel andere klachten bij voorkomen, zoals pijn op de borst, tintelingen in de handen en duizeligheid.
Astma.
Kinderen die astma hebben, vertonen vaak iets wat men wel inspanningsastma noemt. Het betekent dat een kind dat bekend is met astma, zodra hij inspanning gaat leveren, een piepende ademhaling krijgt. Dit piepen komt vooral bij de uitademing voor. Het gebruik van medicijnen, die de luchtwegen (bronchiën) verwijden, hebben bij deze kinderen vaak goed effect.
Bovenstaande oorzaken zijn verreweg het meest voorkomend als reden voor benauwdheid bij inspanning bij kinderen.
Minder voorkomende oorzaken zijn:
Aangeboren of later ontstane afwijkingen in de hogere of lagere luchtwegen, hartaandoeningen, met hartfalen, bloedarmoede of een te snelle schildkierwerking.
Wanneer kinderen en tieners deze klacht hebben is het altijd erg belangrijk om nog voordat er onderzoek begint goed na te vragen hoe de lichamelijke toestand vooraf was, hoe precies de klacht begint en wat er daarbij wordt opgemerkt.
Wanneer de verdenking gaat in de richting van zogenoemd inspanningsastma, kan een inspanningstest worden gedaan. Dit gebeurt meestal in het ziekenhuis bij een kinderfysiotherapeut. Hierbij kan terwijl het kind op een lopende band loopt goed de ademhaling worden geobserveerd. Deze test is gestandaardiseerd. Dat wil zeggen dat de mate waarop de snelheid van de band en de helling die het kind krijgt in een vast oplopend schema worden uitgevoerd.
Bij het ontstaan van een piepende ademhaling is het waarschijnlijk dat het om astma gaat. Bij de meeste kinderen zal dit echter niet het geval zijn. Zij kunnen wel een slechte conditie hebben of er kan sprake zijn van disfunctioneel ademen.
Indien er geen goede verklaring wordt gevonden of wanneer men de verdenking heeft op andere ziektebeelden, kan aanvullend onderzoek nodig zijn.
Slechte conditie.
Wanneer een slechte conditie een rol speelt, is een voor het kind aangepast opbouwschema met sportbeoefening een manier om spelenderwijs de conditie te verhogen.
Veel kinderen die overgewicht hebben of die obees zijn hebben een slechte conditie. Het gewicht is daarbij zowel oorzaak als gevolg van een voor de leeftijd slechte conditie. Door veel afspraken te maken over hoe te bewegen en door kinderen en hun ouders hiervoor geregeld terug te zien kan dit worden aangepakt. Vaak is bij oudere kinderen er al een vicieuze cirkel ontstaan van een tekort aan bewegen, waardoor overgewicht ontstaat en daardoor weer minder bewegen.
Disfunctioneel ademen.
Hiervoor kan men het beste terecht bij een (kinder)fysiotherapeut die ervaring heeft met deze klacht bij kinderen. Vaak is het mogelijk om met uitleg over het ontstaan van de benauwdheid en gerichte ademhalingsoefeningen deze klacht op te lossen. Soms recidiveert het en is het weer even nodig om de kinderen weer een normaal adempatroon aan te leren.
Astma.
De behandeling van kinderen die benauwd zijn door inspanning en waarbij astma de onderliggende oorzaak is zullen zijn gebaat bij een betere instelling met medicijnen. Het directe effect van bronchusverwijdende medicijnen kan het bij sportbeoefening nodig maken dat kinderen voorafgaande aan een wedstrijd, deze medijnen inhaleren.
Hoe kan ik zien of mijn kind een slechte conditie heeft?
Antwoord: Over het algemeen kunnen kinderen goed dezelfde inspanning leveren als leeftijdgenoten. Als zij opvallend snel moeten stoppen bij bijvoorbeeld de gymnastiek les, is dat een reden om uw kind te laten onderzoeken. Ook wanneer inspanning zoals naar school fietsen of in het weekend sporten niet goed gaan is dat een reden voor onderzoek.