We vinden het gewoon dat kinderen tot en met de puberteit in gewicht aankomen. Wanneer een kind bij een bepaalde ziekte goed groeit, vinden we dat als artsen een gunstig teken. Daarentegen is het stagneren van het gewicht of afvallen een ongunstiger teken.
Onder gewone omstandigheden komt een baby in de eerste maanden gemiddeld 200 gram per week aan. Na het eerste half jaar neemt de toename in gewicht af. Aan het eind van zijn eerste jaar heeft een baby een gemiddelde gewichtstoename laten zien van ± 3,5 naar ± 10 kg. (jongens zijn in het eerste jaar wat zwaarder dan meisjes).
In het tweede jaar, dus van de eerste tot de tweede verjaardag is de gewichtstoename nog maar 3 kg en in de volgende jaren is de gemiddelde gewichtstoename steeds 2,5 kg.
Dit maakt het mogelijk om voor kinderen tot de puberteit op eenvoudige wijze het gewicht te bereken. Lichaams gewicht kind 1-10 jaar = 8 + (2,5 X de leeftijd). Dus bij 4 jaar weeg je meestal 8 + 10 = 18 kg.
Uiteraard is het aantal mogelijkheden waardoor kinderen niet goed kunnen groeien of zelfs gewichtsverlies laten zien zeer uitgebreid. De hieronder aangegeven mogelijkheden verwijzen naar pagina's waar meer uitvoerig de ziekte of aandoening staat beschreven.
- Onvoldoende voedselinname door chronische ziekte, met verminderde eetlust, zoals bij cystic fibrosis, chronische infectieuze darmziekten, of kwaadaardige aandoeningen.
- Onvoldoende inname door spugen of braken.
- Onvoldoende opname van voedingsdstoffen, zoals bijvoorbeeld bij coeliakie het geval is.
- Ook een voedselallergie kan oorzaak zijn van onvoldoende gewichttoename of zelfs gewichtsverlies. Dit komt dan met name voor bij zuigelingen en koemelkallergie. Er zijn dan ook altijd andere klachten aanwezig die op voedselallergie duiden.
- Hormonale oorzaken, zoals een beginnende diabetes mellitus, of suikerziekte of een te snelle schildklierwerking.
- Medicijnen die effect hebben op de eetlust, zoals methylfenidaat.
- Zelfstandig voeren van diëten of het hebben van een eetstoornis zoals anorexia nervosa.
- Tenslotte moet er bij gewichtsverlies ook altijd aan de mogelijkheid van kwaadaardige aandoeningen worden gedacht hoewel er bij de meeste kinderen dan ook wel andere verschijnselen zullen zijn, die meer op de voorgrond staan.
Wanneer een kind gewichtsverlies vertoont, is het altijd nodig om te zoeken naar de oorzaak hiervan. Dit begint met het goed navragen of er klachten zijn en hoe de voeding is samengesteld. Is het duidelijk dat er een eetstoornis bestaat, dan is hiermee het wel duidelijk wat de oorzaak is, maar is het wel nodig hierop snel te gaan behandelen.
Met name tieners hebben wel neiging met hun dieet te experimenteren en schieten daarbij wel eens te ver door.
Wanneer een lichamelijke oorzaak wordt vermoed zal er ook uitgebreid laboratoriumonderzoek volgen. Er moet dan naar veel dingen worden gekeken, omdat er zoveel mogelijkheden zijn dat het kind afvalt.
Bij onduidelijkheid over de oorzaak is het in sommige gevallen nodig een kind voor een korte periode in het ziekenhuis op te nemen om zo wat sneller erachter te komen wat er aan de hand is.
De behandeling is geheel afhankelijk van de oorzaak. Soms is het mogelijk met eenvoudige aanpassing van het dieet alweer een gewichtstoename te bereiken.
Bij behandeling van de onderliggende ziekte is het aanslaan van de behandeling weer goed af te lezen aan het beloop van het gewicht.
Moet ik het gewicht van mijn kind steeds in de gaten houden?
Antwoord: Dat is beslist niet nodig. In de eerste maanden wordt het gewicht geregeld op het consultatiebureau gecontroleerd. Daarna zijn de controles minder frequent, maar hoeft u als ouder daar in de tussentijd niet op te letten.
Mijn dochter van veertien heeft een overmatige belangstelling voor eten en calorieën en is erg bang dat ze te dik wordt. Wat kan ik daar aan doen?
Antwoord: Het is in de puberteit zeker bij meisjes normaal dat ze erg met hun uiterlijk bezig zijn. Er wordt ook onderling veel over gepraat. Er is echter weinig kennis onder jongeren over gezonde voeding. Als tieners informatie willen omdat ze het idee hebben te zwaar te worden kunnen zij via een diëtist informatie krijgen over gezonde voeding. Een diëtist kan ook bekijken of de huidige voeding voldoende energie en bouwstoffen bevat om goed op te functioneren.
Gewichtsverlies duidt eigenlijk op een toestand die ineens is ontstaan, bij een kind dat tevoren goed is aangekomen. Er zijn ook kinderen die voortdurend te weinig in gewicht aankomen en onderkomen of ondervoed raken. Met een medische term wordt dit failure to thrive genoemd. Dit staat bij oorzaken onvoldoende gewichtstoename. Ten dele overlappen deze oorzaken elkaar, maar er zijn ook verschillen.