Hoesten komt bij vrijwel alle problemen van de luchtwegen voor. Hoesten staat als het gaat om doktersbezoek van kinderen aan de huisarts op de derde plaats. Als het hoesten langdurig is geworden verwijst de huisarts vaak door naar de kinderarts. Van chronisch hoesten is sprake als kinderen langer dan acht weken achtereen hoesten. Veel hoest van kinderen is aspecifiek. Dat wil zeggen dat de oorzaak voor het hoesten niet wordt gevonden. Deze kinderen hoesten geregeld. Dat wil zeggen meer dan 34 hoestperiodes per dag. Het gaat dan met name om een droge hoest waarbij er geen slijm wordt opgegeven.
De meeste hoest wordt veroorzaakt door virusinfecties. Vaak (± 8 keer / jaar) hebben kinderen onder de vijf jaar een virusinfectie, zoals een verkoudheid, keelpijn of brochitis. In de acute fase wordt er dan gehoest, maar ook als de infectie al weer over is blijft een jong kind nog een tijdje hoesten. Als er zich nieuwe infecties voordoen is er naar het lijkt een continue hoest aanwezig.
Een andere oorzaak is roken in huis. Vooral voor jonge kinderen vormt sigarettenrook een sterke prikkel om te gaan hoesten. Mogelijk is het een afweer mechanisme om te voorkomen dat een kind rook inademt. Bij kinderen met chronische hoest vragen kinderartsen altijd of één of beide ouders roken. Het bij de afzuigkap in de keuken roken heeft op de rook in de woning geen effect.
Vervolgens zijn er een aantal bacteriën, die een chronische hoest kunnen veroorzaken. De bekendste is kinkhoest. Kenmerkend voor kinkhoest zijn de langaanhoudende heftige hoestaanvallen, waarbij het vaak aan het eind van de hoestepisode tot braken of kokhalzen komt. Kinderen hoesten daarbij taaie slijmdraden op. Echter ook andere op de kinkhoestbacterie gelijkende bacteriën kunnen de oorzaak zijn van een langdurige hoest.
Soms is er sprake van een variant van astma waarbij vooral hoesten op de voorgrond staat. Deze hoestbuien treden vaak 's nachts op.
Ook de terugloop van maaginhoud naar boven, (gastro-oesofageale reflux) kan een prikkel tot hoesten vormen. Meestal zijn er dan echter ook andere kenmerken van een dergelijke reflux aanwezig, zoals pijn achter het borstbeen, zure uitademingslucht of heesheid.
Een aantal kinderen geeft bij het hoesten voortdurend slijm op. Wanneer dit steeds gebeurt is het zeker een reden dit met uw huisarts te bespreken. De mogelijkheden zijn groot, maar uw huisarts zal denken aan chronische bronchitis, taai slijmziekte of cystic fibrosis, een in de longen terecht gekomen vreemd voorwerp (stukje pinda, kraaltje, stukje bot enz.).
Een niet helemaal duidelijke plaats wordt ingenomen door een chronische bijholte ontsteking, chronische sinusitis, waarbij er als het kind gaat liggen slijm uit de holtes naar de keel afglijdt, wat een hoestprikkel vormt. De vraag is of dit bij kinderen wel vaak voorkomt.
Voor een aantal kinderen is hoesten een aanwensel geworden. Het moet eigenlijk worden gezien als een tic. Deze vorm kan met gedragsmaatregelen worden behandeld als het nodig is. Dit is meestal het geval als het heel heftig is of het kind ermee wordt geplaagd. Anders is er een grote kans dat het gewoon spontaan verdwijnt.
De onderzoeken die worden gedaan zijn ervan afhankelijk welke oorzaak uw arts als de meest waarschijnlijke beschouwt. In lang niet alle gevallen zal het direct duidelijk worden wat de oorzaak is. Ook niet nadat er veel is nagekeken. We gaan er in dat geval vanuit dat de oorzaak een verhoogde prikkelbaarheid is van de luchtwegen, die door infecties of roken werd veroorzaakt
De behandeling van hoest is gericht op de oorzaak. Omdat er diverse oorzaken zijn kan de behandeling niet in een simpele aanpak worden samengevat. Sowieso moet er indien ouders roken hiermee binnenshuis worden gestopt.
Soms is een chronische hoest ontstaan door een bepaalde irritatie van de slijmvliezen. In een dergelijk geval helpt het wel om de hoestprikkel met een bepaalde hoestdrank (noscapine) te onderdrukken. Dit wordt slechts tijdelijk gegeven om daarna het effect te beoordelen.
Wordt verondersteld dat er sprake is van een astma variant dan kan een proefbehandeling met een inhalatiesteroïd helpen. Ook dan moet er na enige tijd weer mee worden gestopt om te zien of de hoest dan terugkeert.
Wanneer er sprake lijkt van een chronische bronchitis, kan een antibioticum kuur worden voorgeschreven. Dit terwijl het kind ogenschijnlijk niet ziek is en geen koorts heeft.
Ook honing wordt genoemd als een middel dat bij hoest verbetering geeft. Bedenk wel altijd dat honing niet aan kinderen onder het jaar mag worden gegeven.
Er zijn heel veel hoestdranken te koop, waarom worden die niet door kinderartsen geadviseerd?
Antwoord: De werkzaamheid van de meeste hoestdranken is nooit goed aangetoond. Omdat veel hoest spontaan over gaat wordt gedacht dat het door de hoestdrank komt, maar het kan ook wel zijn dat het vanzelf ook was overgegaan.
Helpt het insmeren van de borst met sterk werkende eucalyptusolie?
Antwoord: Ook hiervan is het erg de vraag of het wel iets doet, net als bij de eerder genoemde hoestdranken.
Hoesten moet beschouwd worden als een beschermingsmechanisme van het lichaam om slijm en ziekte kiemen uit de luchtwegen te blazen. Een hoest salvo, begint met het inademen van een zekere hoeveelheid lucht. Dan wordt er door de ademhalingsspieren druk opgebouwd, die plotseling kan ontsnappen. Door de daarmee ontstane luchtstoot, vliegen slijmdeeltjes en ziektekiemen naar buiten toe.
De kracht waarmee dit gebeurt is erg groot. Als een kind dat verkouden of ziek is hoest, vliegen de virusdeeltjes of bactriën wel een paar meter in het rond. Dat is ook de reden dat op peuterspeelplaatsen kinderen elkaar zo gemakkelijk aansteken.
© Mijn Kinderarts 2010