Het retinoblastoom is een kwaadaardige oogtumor die vooral op de kinderleeftijd voorkomt. De tumor gaat uit van het netvlies, oftewel de retina. Het netvlies is de laag in het oog die het beeld via zenuwcellen doorstuurt naar de hersenen.
Meestal is een retinoblastoom in één oog aanwezig. Wanneer de tumor in beide ogen blijkt voor te komen is er zeker sprake van een erfelijke vorm, zie oorzaak.
Een retinoblastoom veroorzaakt in het begin scheelzien. Later ontstaat het zogenoemde kattenoog. Hieronder wordt verstaan dat er een wittige grijze pupil bestaat. Dit komt doordat de tumor door de pupil heen te zien is.
Wanneer de tumor niet bijtijds wordt ontdekt is het mogelijk dat er verdere uitbreiding plaats vindt. Dit is dan meestal naar achteren toe, met de oogzenuw mee richting de hersenen.
Retinoblastomen geven geen metastasen.
Genetische factoren spelen een belangrijke rol bij het retinoblastoom. Als de tumor dubbelzijdig voorkomt is er altijd sprake van erfelijke factoren. Het betreft een afwijking op het 13q14 chromosoom. Als de afwijking éénzijdig voorkomt kan er toch ook in een kleiner percentage sprake zijn van de erfelijke variant.
De aanwezigheid van deze tumor wordt door de oogarts vastgesteld. Wanneer één van de ouders vroeger behandeld is voor een retinoblastoom met de erfelijke vorm wordt door de oogarts de baby frequent gecontroleerd. Dit is omdat er bij de baby in die situatie 50% kans is op het ook krijgen van een retinoblastoom.
Regelmatige poliklinische controles vinden plaats totdat een leeftijd is bereikt waarop de kans op het ontstaan van de tumor minimaal is geworden.
Behandeling bestaat uit het wegnemen van het aangedane oog (enucleatie). Bij een dubbelzijdige afwijking wordt er gekozen voor andere behandelingen. Alternatieven voor het wegnemen van het oog zijn laserbehandeling, cryocoagulatie, chemotherapie, bestraling of het tijdelijk plaatsen van een radio-actief schildje dat aan de buitenkant van het oog wordt geplaatst. Vanwege de zeldzaamheid van deze tumoren en de reeds opgedane deskundigheid, is in Nederland de behandeling van een retinoblastoom geconcentreerd in het VU medisch centrum te Amsterdam.
Kan een retinoblastoom in een vroege fase worden herkend?
Antwoord: Aleen wanneer men weet dat er bij een kind zich een retinoblastoom kan gaan ontwikkelen, kan er gericht naar worden gezocht. Dit gebeurt ook als één van de ouders vroeger zelf een retinoblastoom heeft gehad. Een andere mogelijkheid om het vroeg te vinden bestaat wanneer een kind scheel gaat kijken of erover klaagt dat het slechter is gaan zien.
Veel informatie voor patiënten en ouders is te vinden op de informatie site retinoblastoom.nl.