Bij volwassenen en kinderen veel voorkomende virusinfectie die aanleiding geeft tot een bovenste luchtweginfectie. Het uit zich als een gewone verkoudheid, al of niet met keelpijn. Bij jonge zuigelingen kan het ook in de bronchiën zitten, waarbij vooral de kleinste takjes (bronchioli) zijn aangedaan.
Als een baby besmet is, uit zich dit eerst in een verstopte neus en snotterigheid. Later ontstaan er hoestbuien en een piepende ademhaling. Er is meestal een iets verhoogde temperatuur van de temperatuur, zonder heel hoge koorts.
Bij de hoestbuien loopt de baby rood aan en lijkt er niet goed meer uit te komen. Deze stik hoestbuien zien er alarmerend uit en zijn vaak de reden om naar een arts te gaan.
Door de ademnood gaat de baby sneller ademhalen. Omdat ook de uitademing geforceerd verloopt, omdat lucht door de vernauwde bronchiën moet worden geperst ontstaan er zogenoemde intrekkingen. Die zijn te zien tussen de ribben en onder de ribbenboog. Ook kan het kind de neusvleugels sperren bij de inademing. Dit wordt wel neusvleugelen genoemd.
De duur van deze infectie is meestal een ruime week. Hierbij gaat het in de eerste periode slechter. Na het dieptepunt knapt de baby weer op.
Vanwege de verstopte neus, ademnood en hoestbuien verloopt de voeding moeilijker. Is het kind erg ziek dan drinkt het nog maar kleine beetjes.
Kinderen die ademnood hebben, of slechter gaan drinken moeten altijd door een arts worden beoordeeld. Vooral baby's onder de 2 maanden moeten omdat de ziekte bij hen ernstiger verloopt door een arts worden onderzocht.
Na een doorgemaakte RSV infectie heeft ongeveer de helft van alle opgenomen kinderen in de komende jaren geregeld last van een piepende ademhaling. Dit lijkt op astma en er is lang de vraag geweest of dit soort infecties astma zou kunnen veroorzaken. Waarschijnlijk zijn er erfelijke omstandigheden die hierbij een rol spelen.
Wanneer kinderen na een RSV infectie echt astma ontwikkelen, hebben ze vaak een allergische aanleg. Dit wordt atopie genoemd.
De oorzaak is het RS virus. Dat staat voor Respiratory Syncitial virus. Het veroorzaakt bij ouderen een gewone verkoudheid. Het is erg besmettelijk en wordt via kleine druppeltjes, die bij niezen of hoesten in de lucht komen overgebracht.
Ook wordt het virus makkelijk overgebracht door handcontact. Als je bij het hoesten de hand voor je mond hebt gehouden, is deze bedekt met het virus. Als daarna bijvoorbeeld een deurknop wordt vastgepakt, of iets voor de babyverzorging, wordt het virus verder verspreid. We weten dat het virus relatief lang kan overleven buiten het lichaam.
De meeste baby's krijgen het virus door crèche bezoek, of doordat hun broertje of zusje verkouden is en ze heeft aangehoest.
Verslechtering treedt op door sigarettenrook. Kinderen zijn hierdoor trouwens ook meer vatbaarder om het virus op te lopen.
Het virus kan worden aangetoond in het snot uit de neus. Met een slangetje wordt wat zout water in het neusje gedaan en vervolgens wordt dit teruggezogen. Het wordt door middel van een sneltest in het laboratorium onderzocht. De uitslag is al binnen enkele uren bekend.
Er zijn andere virussen die dezelfde verschijnselen en klachten geven, maar die via deze methode niet worden opgespoord. Een negatief testresultaat wil dus alleen zeggen dat uw baby niet is besmet met het RS virus. Zie meer weten.
Aangezien het een virusinfectie betreft zijn er geen medicijnen tegen te geven. Er wordt in het ziekenhuis zuurstof gegeven bij ademnood. Soms is sondevoeding nodig als het drinken niet meer voldoende is.
Er zijn een aantal risicogroepen, die aan het begin van het RSV seizoen iedere maand met beschermende antistoffen (palivizumab) worden gevaccineerd.
Dit zijn kinderen die als zij de infectie zouden krijgen ernstig ziek kunnen worden.
Momenteel wordt de vaccinatie vergoed bij:
- Te vroeg geboren baby's met een zwangerschapsduur korter dan 28 weken, die aan het begin van het RSV seizoen* nog geen jaar oud zijn.
- Baby's geboren na een zwangerschapsduur van 29 tot en met 32 weken, die aan het begin van het RSV seizoen nog geen 6 maanden oud zijn.
- Baby's met een ernstige aangeboren hartafwijking.
- Te vroeg geboren baby's met een chronische longziekte, die nog geen 2 jaar zijn en die nog medische behandeling hiervoor kregen 6 maanden voor het begin van het RSV seizoen.
- Kinderen onder het jaar met een stoornis in de afweer
- Kinderen met taaislijmziekte (cystic fibrosis)
Het RSV seizoen* loopt van oktober tot maart.
Hoe kan ik voorkomen dat mijn baby ziek wordt door besmetting met het RS virus?
Houd rekening met de besmettelijkheid van het virus. Probeer broertjes of zusjes als ze verkouden zijn niet te dicht bij vooral jonge baby's te laten komen. Was als u zelf verkouden bent goed uw handen voorafgaande aan de verzorging van de baby.
Waarom worden niet alle kinderen gevaccineerd?
Het vaccin is kostbaar en daarom worden alleen bepaalde risicogroepen gevaccineerd.
Is het RS virus iets nieuws? Vroeger hoorde je daar nooit over.
Nee deze infecties kwamen vroeger ook al voor. Misschien bleven jonge zuigelingen vroeger langer thuis, zodat ze via crèche bezoek niet besmet raakten.
Komt het virus alleen in Europa voor?
Nee het RS virus komt over de hele wereld voor. Buiten de tropen is er wel een duidelijke seizoensinvloed te zien.
Het RS virus wordt soms niet aangetoond, terwijl het ziektebeeld van het kind laat er wel bij lijkt te passen. Dat komt omdat er meerdere virussen zijn die dezelfde klachten geven. Een bekende is het Humane Meta-pneumo virus. Het is een in 2001 gevonden virus dat zich net als het RS virus gedraagt. Ook door dit virus raken met name jonge baby's besmet.
Bij een RS infectie zijn de kleinste takjes van de bronchiën vernauwd. Hierdoor kan lucht wel makkelijk worden ingeademd, maar kost het uitademen, net als bij astma moeite. Dat is de reden dat er een piepende ademhaling is bij zuigelingen met deze infectie. Men probeert wel eens of verneveling met stoffen die de luchtweg verruimen (salbutamol) de toestand doet verbeteren. Een enkele keer lijkt dit wel eens het geval te zijn, maar heel vaak haalt het niet veel uit. In een overzicht van de literatuur, blijkt dat noch de zuurstofopname, noch het verblijf in het ziekenhuis erdoor positief worden beïnvloed (Cochrane Database Syst. Rev. 2010 Dec 18;12 CD001266).
Het is uit ervaring bekend, dat baby's die een RS infectie hebben doorgemaakt bij latere infecties opnieuw met piepen kunnen reageren. Het is daarom de vraag geweest of een RS virus infectie één van de oorzaken van astma zou kunnen zijn.
Het antwoord hierop is nog niet geheel duidelijk. Waarschijnlijk is het zo dat er kinderen zijn die aanleg hebben om in hun eerste jaar bij een infectie te gaan piepen. De groep die een aanleg tot astma heeft zit hier ook onder. Maar niet ieder kind dat als zuigeling piept ontwikkelt astma. Wie dat wel gaat doen, heeft vaak familie die dit heeft of heeft ook eczeem of voedselallergie gehad. We noemen dat atopie.
Respiratoir syncytieel virus bronchiolitis en post-bronchiolitis piepen: vergelijkbare kliniek, maar een verschillende genetische achtergrond.
Kok M, Janssen R, Ermers MJJ, Bont LJ, Ned. Tijdschr. Allergie en Astma 2010;4:126-36
© Mijn Kinderarts 2010