Een invaginatie komt vooral voor bij kinderen tussen vier maanden en drie jaar. Kenmerkend voor een invaginatie is het plotseling ontstaan van een met een zekere regelmaat optredende koliekachtige buikpijn. De kinderen hebben daarbij drang tot bewegen of zijn onrustig. Tijdens een aanval die enkele minuten duurt zien ze wat bleek.
De pijn verdwijnt ook zomaar weer zoals hij is gekomen. In die periode lijkt er niet veel aan de hand te zijn.
Na een wisselende periode van een uur of korter, waarbij het weer helemaal goed leek te zijn komt er weer een aanval, met precies dezelfde verschijnselen. Ook daarna zakt het weer af. Dit gaat zo maar door, totdat er behandeling wordt gegeven.
Heel vaak braken kinderen bij een aanval.
Als het lang blijft bestaan, kan er een bloederige slijmerige ontlasting komen.
Bij het lichamelijk onderzoek, zie je een oudere zuigeling of peuter, die duidelijke periodiek optredende kolieken heeft. Bij het onderzoek voel je als arts een beetje worstvormige zwelling in de rechter onderbuik. Dit is het geinvagineerde stuk darm.
Meestal schuift een stuk van de dunne darm in, bij de dikke darm. In de loop van de tijd gaat dit in elkaar schuiven steeds verder door.
Op de overgangsplaats van dunne naar dikke darm, waar ook de blindedarm ligt, komen in het buikvlies veel klieren voor.
Mogelijk door een gewone darminfectie, waarbij een virus de oorzaak is geweest, zwellen deze lymfklieren op. Terplaatse is de beweging van de darm, de darmmobiliteit of peristaltiek, verstoort.
Als de peristaltiekgolf vanuit de dunnedarm naar de dikke darm niet verder kan komen omdat de darm daar terplaatse niet meebeweegt, stulpt de dunne darm in de dikke darm. De kolieken komen als er weer een peristaltiekgolf de darm verder in elkaar doet schuiven.
Een darminstulping of invaginatie is met een echo-onderzoek van de buik vast te stellen. Op de echo is te zien dat het stuk dikke darm in zich nog het ingestulpte deel dunne darm heeft.
Een andere manier is om contrastmiddel rectaal te laten inlopen. Daarbij wordt dan een stop gezien op de plaats waar het contrast vast loopt tegen het ingestulpte stuk dunne darm.
Dit is meteen onderdeel van de behandeling. Zie onder.
Behandeling van een invaginatie bestaat uit het weer terugduwen van het ingestulpte stuk darm. Dit kan men doen met waterdruk of met lucht. In ons land wordt het meest een waterig contrastmiddel gebruikt, waarmee door druk uit te oefenen de darm weer langzaam terugschuift naar zijn oude plaats. Dit proces is onder röntgendoorlichting goed te vervolgen.
Als alles weer op zijn plaats ligt merk je dat meteen aan het kind omdat hij zich eigenlijk weer helemaal de oude voelt.
Er kunnen omdat de oorzaak van het instulpen, namelijk de vergrote klieren in het buikvlies, niet is weggenomen wel recidieven optreden. Als die zich herhalen is wel een operatie geindiceerd. Het verdere behandelplan kan afhankelijk zijn of zich een eventuele andere oorzaak aandient.
Wat gebeurt er als het terugduwen met vloeistof of lucht helemaal niet lukt?
Antwoord: In dat geval is er een operatie nodig.
De kans om op oudere leeftijd een invaginatie te krijgen is klein. Uiteraard is het als zoveel in de geneeskunde nooit helemaal uit te sluiten.
De bloederige slijmige ontlasting die kinderen met een invaginatie hebben, komt door de afsluiting van de darm die instulpt. Hierdoor kan als de situatie niet wordt verholpen ook een stuk darm in versterf gaan, of gaan lekken. Dit komt echter pas in een latere fase voor.
© Mijn Kinderarts 2010