Lactose-intolerantie is het ziektebeeld waarbij melksuiker (lactose) niet goed wordt gesplitst in de darm. Melksuiker komt dan in de dikke darm, waar het door bacteriewerking wordt vergist. Hierbij komt gas vrij en stoffen, die laxerend werken. Kinderen en ouderen met lactose- intolerantie klagen daarom over een opgezet gevoel in de buik, misselijkheid, buikpijn en ook hebben ze sneller last van dunne ontlasting.
De klachten komen alleen voor na het eten of drinken van voedsel dat lactose bevat. Melksuiker zit in melk en andere melkproducten, zoals vanilleijs, kant en klaar producten en bakmeel.
Lactose-intolerantie kan voorkomen in de familie. Vaak weet men daar dan ook wel dat het drinken van veel melk slecht valt. Er zijn duidelijke individuele verschillen. Hierbij komt het voor dat ook binnen een gezin het ene gezinslid er veel meer last van heeft dan het ander.
De splitsing van melksiuiker komt tot stand door een enzym (lactase) dat in het slijmvlies van de darm zit. Hierbij wordt het molecuul melksuiker gesplitst in twee moleculen. Dat zijn glucose en galactose. Alleen deze suikers worden door de darm opgenomen.
Wanneer lactose niet wordt gesplitst komt het in de dike darm en door de bacteriën die daar massaal zitten wordt de suiker vergist.
In het eerste jaar is dit enzym bij eigenlijk iedereen actief, maar bij veel volkeren verliest het daarna zijn activiteit. In West-Europa komt een tekort aan het enzym weinig voor, maar in Zuid-Europa, Azië, Zuid-Amerika en ook in Afrika zijn relatief veel mensen lactose-intolerant.
Naast deze aangeboren vorm, waarbij melksuiker niet goed kan worden gesplitst en dit meestal levenslang zo blijft is er ook een situatie waarbij er slechts tijdelijk een tekort is aan het enzym. Dit is bijvoorbeeld het geval na een maagdarminfectie, wanneer tijdelijk het darmslijmvlies door de aanwezigheid van het virus niet goed functioneert. Vroeger werd hierom wel de voeding verdund bij diarree, maar dat blijkt geen invloed te hebben op het ziektebeloop.
Ook bij coeliakie is het darmslijmvlies aangedaan en is sprake van een lactose intolerantie. Chemotherapie kan de lactase activiteit in het darmslijmvlies doen achteruit gaan.
Er zijn verschillende manieren om lactose intolerantie aan te tonen. Eenvoudig is het om alle melksuiker uit de voeding weg te laten, dan een flinke hoeveelheid in te nemen en te kijken of er klachten komen. Zo ja dan is het wel duidelijk dat je er niet tegen kan, maar weet je nog niet goed waardoor het enzym tekort bestaat.
Een andere methode om melksuikerintolerantie aan te tonen is de zogenoemde waterstof (H2) uitademingstest. Het kind komt daarbij 's morgens nuchter en krijgt op de polikliniek een vast omschreven hoeveelheid melksuiker-oplossing te drinken. Het smaakt erg zoet en hoewel kinderen hiervan zouden moeten houden is voor velen dit toch wel een hele opgave. Nadat ze de melksuiker hebben binnen gekregen moet op geregelde tijden in een apparaat worden geblazen. Dit meet de hoeveelheid waterstof in de uitademingslucht. Dit is een maat voor de wijze waarop de melksuiker in de darm wordt gesplitst.
Een anvullende bijkomstigheid is dat kinderen die positief reageren ook eigenlijk hierna klachten moeten krijgen. Dit gezegd, zou je het testen dan kunnen overslaan en gewoon kunnen kijken hoe iemand reageert die melksuiker te drinken heeft gekregen.
De gemakkelijkste weg om geen klachten te krijgen door het eten of drinken van melksuiker, lactose, is het om het te vermijden.
Er bestaan ook tabletjes, die het enzym bevatten dat melksuiker splitst en die kunnen worden ingenomen als men veel en snel klachten krijgt en toch melksuikerbevattende voeding wil nemen. Keru Tabs.® Ze zijn zonder recept als drogisterij artikel te koop.
Wat is het verschil tussen koemelkeiwit-allergie en lactose-intolerantie?
Antwoord:Bij koemelkeiwit- allergie, gaat het zoals het woord al zegt om een allergische reactie op één van de eiwitten in koemelk.
Er ontstaat in de darm een allergische reactie. Je ziet daarbij, huidverschijnselen, zoals eczeem, galbulten, roodheid, buikkrampen, bloed bij de ontlasting, en/of luchtweg verschijnselen, zoals zagende ademhaling.
Deze reactie heeft een alles of niets effect. Een klein beetje melk geeft al meteen een reactie. Bij lactose-intolerantie, gaat het om de verkeerde vertering van een suiker. Er is wel buikpijn en een opgeblazen gevoel, maar er speelt zich géén allergische reactie af. Daarbij is het dosis afhankelijk. Neem je een beetje dan heb je weinig klachten, neem je veel dan heb je veel last.
Kan lactose-intolerantie met een bioptie worden aangetoond?
Antwoord: Door een biopsie van het darmslijmvlies te nemen is de enzym-activiteit te meten. Voor gewoon gebruik is dit echter geen methode om toe te passen. Alleen bij zeer bijzondere indicaties zou dit kunnen worden overwogen. Het gaat dan om zeldzame andere splitsingsproblemen met suikers.
Heeft lactose-intolerantie effect op de gewichtstoename bij kinderen?
Antwoord: Nee dat zie je eigenlijk nooit.
Beïnvloed het een kind zijn levensstijl als hij een lactose-intolerantie heeft?
Antwoord: De meeste kinderen hebben wel klachten, maar weten ook dat het alleen bij bepaalde voedingsmiddelen voorkomt en dat je daar wel mee kan omgaan. Met andere woorden, door toch dat stuk ijs te nemen weten ze wel dat ze daar last van te krijgen, maar hebben dat er wel voor over. Een aantal neemt er wel wat voor in maar anderen hindert het probleem te weinig om dat middel bijtijds in te nemen.
Meer informatie over suikers staat bij het onderwerp voeding onder de koolhydraten.
© Mijn Kinderarts 2010