Andere namen voor het prikkelbare darm syndroom (PDS) zijn irritable bowel syndrome (IBS) en spastisch colon. Het prikkelbare darmsyndroom is eigenlijk alleen uit het verhaal dat een patiënt vertelt vast te stellen. Er zijn geen betrouwbare testen voor.
De kenmerken zijn volgens de zogenoemde Rome-III criteria opgesteld.
Het betekent dat er in de voorafgaande twaalf maanden, tenminste 12 weken met klachten van buikpijn, of een onaangenaam gevoel in de buik, afnemend na stoelgang en/of verandering in frequentie en/of verandering in samenstelling (consistentie) ondersteund door tenminste 2 of meer van de volgende lichamelijke kenmerken (symptomen) moeten zijn.
- Abnormale ontlastingsfrequentie (> 3 maal daags of < 3 maal per week)
- Abnormale vorm van de ontlasting (harde keutels, zacht of waterig) in meer dan ¼ van het toiletbezoek
- Abnormale passage van de ontlasting (abnormaal persen, loze aandrang of gevoel van incomplete darmlediging) in meer dan ¼ van het toieltbezoek
- Slijmerige ontlasting bij meer dan ¼ van het toiletbezoek
- Opgeblazen gevoel in meer dan ¼ van alle dagen
Over de oorzaken zijn er een aantal theorieën:
Mogelijk heeft het iets te maken met een verstoring van de darmbeweging, of motiliteit. Daarmee wordt wel duidelijk waarom er krampen zijn, maar is nog niet het gehele beeld verklaard. In eerste instantie is de therapie gericht op versterking van de darmpassage waarbij dezelfde maatregelen worden genomen als bij een laxerend dieet.
Misschien hebben kinderen met het prikkelbare darmsyndroom een hogere gevoeligheid voor pijnlijke prikkels uit de buik. Angst en spanning over lichamelijke afwijkingen draagt misschien door de spanning dat er iets niet goed is bij aan het verder toenemen van buikpijnen.
Het prikkelbare darmsyndroom kan lijken op veel chronische darmziekten. Ter uitsluiting van deze wordt er wel, in ieder geval bij kinderen, eerst een aantal onderzoeken ingezet. Heeft onderzoek van ontlasting en bloed niets afwijkends aangetoond en passen de klachten bij het prikkelbare darmsyndroom dan wordt de diagnose gesteld. Daarmee wordt het prikkelbare darmsyndroom een diagnose bij uitsluiting van andere mogelijkheden.
De behandeling is niet alleen gericht op de darm alleen, maar op meerdere gebieden. Medicijnen gericht op vermindereing van kramp, bulkvergroting, middelen met een laxerende werking, antidepressiva worden allemaal gebruikt, hoewel de effectiviteit ervan erg individueel verschilt. Zeker is het niet de eerste aanpak bij een jongere met het prikkelbare darmsyndroom.
De twee hoofdpijlers worden gevormd door leefstijl advies en dieet. Gedragstherapie en ontspanningsoefeningen kunnen behulpzaam zijn als geruststeling over de aard en het beloop van de klachten onvoldoende werken. Hieronder worden een aantal leefsstijl-adviezen gegeven en dieetmaatregelen voorgesteld. In grote lijnen zien die adviezen er zo uit:
- Probeer te kijken of er spanningen zijn en bedenk hoe die zouden kunnen worden opgelost. Misschien gaat het op school er spannend aan toe, of er zijn mogelijk spanningen in het gezin of in een relatie.
- Neem voldoende rust en zorg voor ontspanning en afleiding. Teveel gericht zijn of de buikpijn komt of wegblijft kan juist weer pijnklachten geven. Probeer jezelf te belonen met dingen die goed zijn gelopen en kijk uit naar leuke en positieve dingen.
- Doe lekker aan sport of recreatieve beweging, want veel lichaamsbeweging is gunstig voor dit probleem. Het hoeft echt niet meteen te gaan om lang sporten of fanatiek rennen. Ook gewoon fietsen of gezellig met vrienden wandelen is een goede manier van bewegen.
- Iedere dag een goed ontbijt met voldoende volume en vezels helpt de darmbeweging een groot deel van de dag te stimuleren. Slecht of helemaal niet ontbijten is voor je functioneren in de ochtend niet goed.
- Neem de tijd voor de maaltijden, kauw goed en eet gevarieerd.
- In overleg met de diëtist kan worden gekozen voor vezelrijke voeding.
- Vooral oplosbare vezels zijn belangrijk.
- Drink goed. Voor tieners moet zeker wel 1,5 tot 2 liter over de hele dag worden gedronken.
- Het gebruik van probiotica staat nog ter discussie, omdat er wisselende resultaten van zijn gezien
Is er een relatie met de infectieuze darmziekten, zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa?
Antwoord: Nee er is nooit een relatie gevonden. Het is wel zo dat bij de ziekte van Crohn, waarschijnlijk soms wel jaren voorafgaande aan de ziekte er vage klachten van buikpijn voorkomen.
Het merendeel van de patiënten zijn meisjes en vrouwen. Met name onder de 30 jaar wordt het dan weer vaker gezien dan op oudere leeftijd. Een relatie met angst en gespannenheid is bij sommigen wel aanwezig maar wordt bij anderen weer niet zo duidelijk gezien. Hoewel de klachten langdurig kunnen zijn, hoeft dat beslist niet altijd het geval te zijn en kan na een relatief korte tijd van een paar maanden er al weer een verbetering zijn te zien.
© Mijn Kinderarts 2010