Er is een veelheid aan oorzaken voor plotseling bewustzijnsverlies bij kinderen. Het is mijns inziens altijd nodig om als uw kind, dit is overkomen, contact op te nemen met uw huisarts om te bespreken wat zich precies heeft voorgedaan.
Als er bij uw kind een diagnose is gesteld en de aanvallen herhalen zich kan hiervan worden afgeweken.
Voorafgaande aan het consult bij uw arts is het raadzaam dat u even opschrijft wat zich precies heeft voorgedaan. Later vergeet je vaak weer door de indruk die wegrakingen achterlaten details die u in het begin zich nog wel weet te herinneren. Hoe laat trad de aanval op. Wat was er aan uw kind te zien. Verder is belangrijk onder welke omstandigheden het optrad en hoe lang het duurde. Ook is het altijd belangrijk als een arts weet hoe de toestand van uw kind na de aanval was en of er toen nog bepaalde dingen aan uw kind te zien waren of dat het klachten had.
Hier staan slechts enkele veel voorkomende oorzaken van wegrakingen op de kinderleeftijd. Soms is het ook nog na lang onderzoek niet helemaal duidelijk waarmee men te maken heeft gehad.
De bekendste is epilepsie, met veel verschillende presentaties, welke allen gekenmerkt worden door het optreden van een zekere mate van bewustzijnsverlies.
Koortsstuipen of febriele convulsies, zijn een bij jonge kinderen normaal voorkomend verschijnsel, hoewel het er heel naar uitziet. Het zijn een door koorts uitgelokte aanvallen met trekkingen, zoals die er ook bij epilepsie uitzien. De aanvallen duren meestal maar enkele minuten.
Breath holding spells. Blue spells, zijn aanvallen bij peuters na een pijnprikkel, boosheid, schrik, waarbij ze blauw worden en kort het bewustzijn kunnen verliezen.
Bleke breath holding spells, (white spells) worden ook wel met een medische term cardiovagale syncopes genoemd. Ze treden op bij meestal erg jonge kinderen, die nog maar net lopen. Vaak gebeurt het in aansluiting aan een val op het hoofd. De kinderen zien lijkwit. Het bewustzijn zakt weg en er is sprake van een zekere verstijving in de ledematen, waarbij het hoofd naar achteren wordt geboord. Vaak is er incontinentie, maar dat is erg lastig vanwege de leeftijd te herkennen. Er is een tijdelijke onderbreking van de hartslag door een prikkeling van het zenuwstelsel. Deze zogenoemde vagale prikkeling komt ook voor bij de straks te noemen flauwtes of collaps. Er kan in het ziekenhuis onder gecontroleerde omstandigheden door stimulatie van de vagale prikkeling1 een dergelijke aanval worden uitgelokt, maar dat is bij een typisch en goed herkenbaar beeld niet nodig. Deze aanvallen zijn zeldzamer dan de breath holding spells, maar even onschuldig ofschoon ouders ongerust zijn over de oorzaak van het probleem.
1 Hiermee wordt bedoeld dat stimulering van zenuwen uit het autonome, niet inder invloed van de wil staande, zenuwstelsel het veroorzaakt. Door een vagusprikkeling vertraagt de hartfrequentie. Druk op een plek in de halsslagader, druk op het oog behoren hiertoe en veroorzaken een vertraging van de polsslag.
Flauwte of syncope. Komt voor bij spanning en emotie, lang staan, bloed prikken et cetera. Meestal voelen kinderen het aankomen omdat het zwart voor hun ogen wordt. Ze zakken dan in elkaar. Sommige kinderen heben in die periode toch nog enige stijfheid in de spieren in combinatie met lichte trekkingen. Deze aanvallen doen zich in vergelijkbare situaties vaak herhaald voor, zodat er rekening mee is te houden.
Psychische oorzaken. Bij sommige kinderen komen aanvallen voor door psychische oorzaken. Kenmerkend is dat er bij het kind een aanval optreedt die op medische gronden niet past bij een bekende vorm van epilepsie. De aanvallen kunnen wel met een soort schemertoestand van het bewustzijn samenhangen. Soms treedt dit soort aanvallen op in combinatie met een bepaalde gespannenheid of met een innerlijk psychisch conflict. Met een medische term worden het wel conversieverschijnselen genoemd. Het valt niet altijd gemakkelijk deze aanvallen van epilepsie te onderscheiden.
Onder jongens is het de laatste tijd hier en daar spannend om de zogenoemde Fainting lark te doen. Hierbij hyperventileren ze enige tijd (heel snel in- en uitademen)en blazen dan keihard op hun hand. Het gevolg is een bewustzijnsverlies door een black out. In het buitenland zijn er zeer ernstige ongelukken door gebeurd. Dus... nooit uitproberen.
Een collaps bij inspanning, schrik of bij duiken in een zwembad, vanuit een helder bewustzijn moet doen denken aan een oorzaak die vanuit het hart ontstaat. Hierbij kunnen er hartritme- stoornissen voorkomen, zoals het sick sinus syndroom of het verlengde QT syndroom. Deze situaties worden in verband gebracht met plotseling hartdood tijdens inspanning. Bij een onbegrepen wegraking, tijdens inspanning, die plots zonder aanleiding ontstaat, dient uitvoerig kindercardiologisch onderzoek plaats te vinden, ter uitsluiting van deze afwijkingen.
Psychische oorzaken kunnen ook al bij relatief jonge kinderen voorkomen. Er doen zich tamelijk bizarre bewegingen voor die niet passen in een medisch model. Het kan erg lijken op epilepsie en het kost soms moeite het hiervan te onderscheiden. Dit ook omdat er epilepsievormen bestaan met uiterst vreemde presentaties. Epilepsie uitgaande van de slaapkwab bijvoorbeeld kan met vreemde aanvallen gepaard gaan.
Over het algemeen zal de kinderneuroloog worden ingeschakeld bij situaties als deze waarbij de aan of afwezigheid van epilepsie niet goed kan worden uitgesloten.
Autostimulatie of masturbatie, wordt vaak niet door ouders herkend. Dit terwijl het relatief veel onder vooral peuters en kleuters voorkomt. Vooral bij meisjes kan je zien dat ze een popje of doek tussen hun beentjes hebben en daar ritmisch overheen schuiven. Ze hebben daarbij een rood hoofd en hijgen. Ouders vinden het vaak nogal shockerend. Het is echter een vokomen normaal gedrag in deze leeftijdsfase waarin kinderen seksuele gevoelens bij zichzelf ontdekken. Gewoon negeren is het beste en u zult zien dat het rond een jaar of vijf zes weer is verdwenen.
Bij veel van de hierboven genoemde oorzaken is geen vervolgonderzoek nodig omdat de wijze waarop het zich voordoet zo kenmerkend is. Bij verdenking op epilepsie wordt afhankelijk van de aanval in een vroege of latere fase een E.E.G. gemaakt. Bij verdenking op hartritmestoornissen wordt uitgebreid cardiologisch onderzoek verricht met in ieder geval een E.C.G. en echocardiografie.
Van veel van de hierboven genoemde wegrakingen heeft u misschien nooit gehoord. Toch zijn ze niet zo zeldzaam. Bespreek altijd met uw huisarts of behandeling nodig is en waaruit die moet bestaan. Het kan ook zijn dat uw kind voor verder onderzoek wordt doorverwezen naar een kinderarts.
Kan je met een E.E.G altijd zien of er bij een kind sprake van epilepsie is?
Antwoord: Nee niet ieder kind met epilepsie heeft een afwijkend E.E.G. Ook het omgekeerde komt voor. Dus soms is het E.E.G. niet helemaal normaal maar wordt toch op bepaalde gronden geconcludeerd dat het geen epilepsie is.
Zijn er dingen die je kan doen als je snel flauw valt?
Antwoord: Er zijn wel wat trucjes om toe te passen. Als je weet dat je bij bloedprikken onderuit gaat is het beter dat het bloed liggend wordt afgenomen. Vermijd lang staan of klauw vaak met de tenen in de schoenen. Medicijnen hebben meestal bij kinderen geen plaats in de behandeling.
Het verlengde QT syndroom is een afwijking die op het hartfilmpje E.C.G. is te zien. Voor de diagnose zijn er meerdere kenmerken nodig en is niet alleen het E.C.G. bewijzend. Er is vaak wel een familiair voorkomen bij aanwezig. Wanneer men een verlengd QT syndroom heeft, mogen er bepaalde medicijnen niet gebruikt worden. De kindercardioloog heeft over welke medicijnen dit zijn wel nadere informatie.
© mijn Kinderarts 2010