Grote schedelomtrek bij een baby met een hydrocephalus of water-
hoofd.
Op het consultatiebureau wordt bij iedere controle van de baby gewicht, lengte en ook de schedelomtrek gemeten en uitgezet in een curve. De schedelomtrek heeft over het algemeen een stabiel beloop. Als er een afbuiging naar boven is te zien, kan dit duiden op hetzij vroeggeboorte, hetzij dat de schedel te snel groeit. In het eerste geval zien we een normale groei van het hoofd van het kind, dat echter door de vroeggeboorte te snel "door de lijnen"lijkt te lopen.
Afbuigende schedelomtrek naar boven toe. Als de schedelomtrek te snel oploopt is verder onderzoek aangewezen, ter uitsluiting van een te grote hoeveelheid vocht in de hersenhamers, (hydrocephalus of waterhoofd). Het eerste gemakkelijke onderzoek waarmee dit kan worden onderzocht is om een echo van de hersentjes te maken, door de ruimte van de fontanel.
Groot hoofd geen afbuiging. Kinderen die op tijd zijn geboren met een groot hoofd, waarbij de schedelomtrek niet verandert hebben meest waarschijnlijk gewoon een groot hoofd. Vaak heeft hun vader of moeder dat ook. Het is bij een verder normale ontwikkeling geen reden voor zorg.
Kleine schdelomtrek en naar beneden afbuigende curve. Een veel te kleine schedelomtrek of een groeilijn van de schedel die naar beneden afbuigt, moet ook worden onderzocht. Er kunnen velerlei oorzaken voor verantwoordelijk zijn, maar onderzoek is nodig achter de oorzaak te komen.
Afwijkende schedelvorm. Een totaal andere situatie doet zich voor bij een te vroege verbening van de schedelnaden. Deze situatie wordt altijd gekenmerkt door een afwijkende vorm van de schedel. Hierbij kan er ook asymmetrie in de vorm gaan ontstaan. De beoordeling of er van een te vroege sluiting van de schedelnaden sprake is of van een afplatting door een voorkeurshouding van de baby wordt door de kinderarts gedaan.
Bij een afplatting van het hoofdje door een voorkeurshouding bij het liggen is er in feite niets ziekelijks aan de gang. Er is geen botziekte in het spel en ook met de hersentjes en met de psychische ontwikkeling van de baby is niets aan de hand. Er is discussie over welke kinderen hiervoor dienen te worden behandeld. Kinderartsen die het natuurlijke beloop van deze vormverandering kennen, zijn over het algemeen voorstander van alleen het geven van hanteringsadviezen. Zoegoemde helmtherapie heeft een beperkte plaats voor ernstige gevallen.
Oorzaken voor een waterhoofd of hydrocephalus kunnen zijn: doorgemaakte bloedingen in de hersens, infecties van het centraal zenuwstelsel, en aanlegstoornissen.
Een kleine of afbuigende schedelomtrek kan duiden op ovoldoende hersengroei. Nader onderzoek zal dan moeten uitwijzen waarmee dit samenhangt. Ook een kleine schedelomtrek hoeft niet direct afwijkend te zijn. Het kan gaan om een gewone variatie van de norm.
Er komen verder zéér veel op zichzelf vaak zeldzame syndromen voor waarbij ook een kleine schedelomtrek wordt gevonden.
De onderzoeken die worden gedaan zijn: echografie van de schedel, eventueel gevolgd door een MRI onderzoek. Zolang bij een baby de fontanel open is kan er via een echo-onderzoek veel worden gezien vande inwendige structuur van de hersenen.
Bloedonderzoek kan worden ingezet om infecties, zoals Cytomegalovirus en Toxoplasmose welke tijdens de zwangerschap zijn opgetreden bij het kind op te sporen.
Mogelijk wordt er een afspraak gemaakt voor chromosomen onderzoek of stofwisselingsonderzoek.
De behandeling is geheel afhankelijk van de gevonden oorzaak en ligt op zeer specialistisch terrein.
Mijn kind heeft een afwijkende schedelvorm door een voorkeurshouding.Is dat gevaarijk voor de hersentjes?
Antwoord: Bij deze schedelvorm is er alleen sprake van een vormverandering door het liggen. Dit heeft niets met de eronder liggende hersenen te maken.
Is de erfelijke grote schedelomtrek gekoppeld aan bepaalde afwijkingen?
Antwoord: Nee er is bij een normale ontwikkeling niets aan de hand. Het komt zowel bij vaders als moeders voor. Er kan wel enig probleem zijn met het vinden van een geschikte bromfietshelm en andere van dat soort praktische dingen.
Het vinden van een afwijkende schedelomtrek bij hun baby geeft bij ouders vaak veel ongerustheid. Voordat er veel overhoop gehaald wordt is het belangrijk om nog eens goed naar alle meetpunten te kijken.
De schedelomtrek moet worden gemeten over de grootste omtrek van het hoofdje. Als het goed is worden er drie metingen verricht waarvan het gemiddelde wordt genomen. Het hangt er verder vanaf of men hard aan het meetlint trekt, steeds hetzelfde meetlint per kind gebruikt en steeds dezelfde onderzoeker de metingen doet.
In veel gevallen zal hieraan om praktische redenen niet kunnen worden voldaan. Voorts is het nauwkeurig intekenen in de curve belangrijk. Omdat een halve centimeter meetfout snel ontstaat kan in combinatie met een foutje bij het invullen van de leeftijd in principe snel een drogbeeld ontstaan.
Een ander punt is de grote van de fontanel. Er is vaak onrust over een vroeg gesloten fontanel. De sluiting kent echer een grote variatie. Het al of niet snel sluiten van de grote fontanel, heeft bij een normale schedelgroei geen betekenis.
© Mijn Kinderarts 2010