Hoofdpijn is een bij oudere kinderen veel voorkomende klacht. Ouders zijn soms verbaasd dat ook kinderen zo vaak hoofdpijn hebben.
De meeste hoofdpijn bij kinderen is terug te brengen tot twee soorten: migraine of spanningshoofdpijn. Medicijnafhankelijke hoofdpijn en clusterhoofdpijn zijn betrekkelijk zeldzame oorzaken van hoofdpijn op de kinderleeftijd.
Ouders zijn vaak bezorgd dat de hoofdpijn wordt veroorzaakt door een hersentumor. Daarom staan bij Meer weten nog de alarmsignalen die als ze bij uw kind optreden het zeker nodig maken om ermee naar een arts te gaan. Uw huisarts kan dan beslissen of er verder onderzoek nodig is.
Migraine. Schattingen geven aan dat migraine bij ongeveer 10% van de kinderen voorkomt. Vaak wordt het niet als zodanig herkend, omdat migraine bij kinderen nog niet zo'n typische presentatie heeft als dat bij volwassenen het geval is. In de eerste plaats is het een hoofdpijn die vaak dubbelzijdig is gelokaliseerd in tegenstelling tot ouderen waarbij het vaak aan één kant zit. Bij sommigen gaat aan de hoofdpijn een zogenoemde aura vooraf. Dit is bij kinderen over het algemeen het zien van een sterk glinsterend bibberend puntje voor de ogen. Daarna gaat het weg en komt de hoopdpijnaanval. Er is sprake van een kloppende bonkende hoofdpijn, verergerend bij inspanning. Vaak treedt er een overgevoeligheid voor licht, geluid en drukte bij op. Er kan ook misselijkheid en braken bij voorkomen. De aanvallen duren van een half uur tot uren of zelfs een dag.
Spanningshoofdpijn is een frequent voorkomende hoofdpijn, waarbij kinderen aangeven dat ze een drukkende hoofdpijn voelen, alsof er een band om het hoofd zit. Deze vorm komt iets meer bij tieners en wat minder bij jonge kinderen voor. Spanningshoofdpijn kan samenhangen met een depressieve gemoedstoestand, waarbij er ook een combinatie bestaat met slaapproblemen, eetstoornissen en regelmatig schoolverzuim.
Medicijnafhankelijke hoofdpijn, ontstaat door veelvuldig gebruik van pijnstillers, zoals paracetamol en salicylzuur. Het is een chronische hoofdpijn, die wel wat weg heeft van spanningshoofdpijn.
Hoofdpijn welke door slecht zien ontstaat, is meestal dagelijks aanwezig, neemt toe in de loop van de dag en is boven de ogen gelokaliseerd. Het ontstaat door overmatige inspanning van de ogen tijdens schoolwerk.
Cluster hoofdpijn is een bijzondere vorm van hoofdpijn, die op zich erg zeldzaam is bij kinderen. De patiënten krijgen een plotselinge zéér heftige hoofdpijn, boven een oog. De pijn gaat vergezeld van een tranend oog en neusloop aan de kant van de hoofdpijn. Soms hangt daarbij ook het ooglid wat meer omlaag dan aan de andere kant. De pijn duurt van een kwartier tot een paar uur.
De oorzaak van migraine is gelegen in het samentrekken van de bloedvaten in de hersenen. Hierbij spelen waarschijnlijk neurotransmitters, dat zijn boodschapperstoffen tussen de hersencellen, een rol. Met name lijkt het dan te gaan om de stof serotonine, waarvan bekend is dat het gehalte ervan voorafgaande aan een aanval sterk in het bloed stijgt. Erfelijke factoren spelen hierbij zeker een rol (zie ook onder de rubriek meer weten). Migraine is echt een ziekte van de hersenen.
De oorzaak van spanningshoofdpijn is minder duidelijk. Er lijkt wel een relatie te bestaan met bepaalde emotionele toestandanden.
Behalve wanneer aan een tumor wordt gedacht is een CT scan of MRI onderzoek van het hoofd niet nodig.
Bij twijfel of misschien een slecht gezichtsvermogen de oorzaak van de hoofdpijn is kan daarvoor de oogarts in consult worden gevraagd.
De behandeling van migraine bestaat in de eerste fase uit het nauwkeurig kijken naar oorzaken wanneer de hoofdpijn optreedt. Door deze situaties te trachten te vermijden kan soms al een stuk verbetering van de klachten optreden.
Wanneer een hoofdpijn-dagboek wordt bijgehouden kunnen situaties, die uitlokkend voor hoofdpijn blijken te zijn worden opgespoord. Er kan een relatie worden gevonden met oververmoeidheid, slecht slapen of met slecht eten.
In eerste instantie wordt wat medicijnen betreft gekozen voor de combinatie van paracetamol zetpillen met domperidom zetpillen. Deze laatste gaat de misselijkheid en eventueel het braken tegen.
Bij onvoldoende effect kan een periode het gebruik van propanolol worden overwogen. Dit moet dagelijks worden geslikt ook als er geen hoofdpijn is.
Waarom doet de dokter geen CT scan bij mijn kind met hoofdpijn?
Antwoord: Een CT scan wordt gedaan als er een verdenking bestaat op een hersentumor of andere afwijkingen in het hoofd die op een scan te zien zijn. Zie Meer weten.
Bij veel ouders met een kind met hoofdpijn is er de vrees dat de hoofdpijn wordt veroorzaakt door een hersentumor. Bij de afweging of het doen van verder onderzoek nodig is, kan het ook voor u als ouders belangrijk zijn om te weten dat kinderen bij wie een hersentumor bestaat kenmerkende symptomen zullen optreden1. Verder hebben deze kinderen in 80% van de gevallen binnen acht weken al neurologische verschijnselen, zoals een valneiging, dubbelzien of een andere neurologische uitval. Binnen 24 weken heeft 100% naast de hoofdpijn één of meerdere neurologische verschijnselen.
Alarmsignalen1 bij kinderen met hoofdpijn zijn:
- Hoofdpijn die vergezeld gaat met neurologische verschijnselen. Hieronder verstaan we: loopstoornissen, coördinatiestoornissen, valneiging, epileptische aanvallen, storingen in het zien, stoornis van de oogbeweging, leerproblemen die plotseling ontstaan of gedragsverandering.
- Hoofdpijn die niet reageert op de gewone pijnstillers.
- Typische hoofdpijn in de ochtend bij het wakker worden, eventueel samen met braken.
- Hoofdpijn die verergert bij hoesten en niezen of verandering van de stand van het hoofd.
- Snelle toename in frequentie van het voorkomen en de ernst van de hoofdpijn.
- Hoofdpijn bij jonge kinderen (onder vijf jaar) is ook vreemd.
Heeft uw kind één van bovenstaande verschijnselen, dan is het nodig dat u uw huisarts hierover zo snel mogelijk informeert. Behalve een tumor, kunnen er ook andere oorzaken zijn die deze klachten veroorzaken.
In 2010 werd in Nature Genetics een onderzoek gepubliceerd waarbij werd beschreven dat bij veel volwassen migrainepatiënten een afwijking op het chromosoom nummer 8 werd gevonden. Aan het onderzoek, waaraan ook door de Hoofdpiijnonderzoeksgroep van het Leids Universitair Medisch Centrum werd deelgenomen, werden migrainepatiënten vergeleken met gezonde personen. Door de aanwezigheid van een variant in het gen van het chromosoom nummer 8, dat mede verantwoordelijk is voor de verwijdering van glutamaat uit de zenuwcellen in de hersenen ontstaat er een ophoping van deze stof. De ophoping van glutamaat lijkt mede de oorzaak te zijn voor het ontstaan van een migraine aanval.
© Mijn Kinderarts 2010