Rondom de geboorte is het voor een baby een kwetsbare periode voor wat betreft het oplopen van schade aan de hersenen en het zenuwstelsel. Deze periode, die ook wel de perinatale periode wordt genoemd, loopt van twee weken voor tot twee weken na de geboorte.
Hoe jonger de baby is, dus hoe korter de zwangerschapsduur, hoe meer kans er is op het ontstaan van schade als de toestand van de baby verslechtert.
Dit geldt trouwens ook voor kinderen met een laag geboortegewicht.
De belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van schade aan de hersenen is gelegen in het optreden van zuurstoftekort (perinatale asfyxie) en het eventueel ontstaan van bloedingen. Tussen deze laatste en het zuurstoftekort is er echter ook een relatie omdat ook bloedingen vooral voorkomen bij kinderen die zuurstoftekort hebben gehad.
Vaak zullen er al voor de geboorte zich omstandigheden hebben voorgedaan waardoor de zuurstoftoevoer naar de baby verslechterde. In de hersenen leidt dit tot beschadiging van de cellen, waardoor er oedeemvorming optreedt, met verstoring en vermindering van de doorbloeding van bepaalde hersengebieden. Dit leidt op zich ook weer tot verdere beschadigingen aan de kwetsbare zenuwcellen.
De stadia waarin de beschadigingen worden ingedeeld verlopen van graad I t/m IV. Hierbij is graad I de minst erge, waarbij er te wachten is dat het later geen schade veroorzaakt. Afwijkingen van graad IV worden vooral gezien bij op tijd geboren kinderen, die ernstig zuurstoftekort rond de geboorte hebben doorgemaakt.
Zie ook meer weten.
Bloedingen.
Bloedingen in de hersenen zijn bij te vroeg geboren baby's veel voorkomende verschijnselen. Het hoeft op niet altijd tot herkenbare afwijkingen te leiden. Het is afhankelijk van de uitgebreidheid van de bloeding, tot welke beschadiging het uiteindelijk komt. De bloedingen in de hersenen worden ingedeeld in stadia van I t/m IV. Zie meer weten.
Bij alle kinderen op een couveuseafdeling, die risico lopen op hersenbeschadiging wordt regelmatig echo-onderzoek verricht. Dit onderzoek kan gedaan worden omdat de fontanel nog open is en men hierdoor goed een beeld krijgt van de toestand van de hersenen en de hersenkamers. Dit zijn de met vocht gevulde ruimten die zich in de hersenen bevinden.
Er zijn geen behandelingen mogelijk die de schade kunnen genezen. Wel kan men het beloop goed blijven vervolgen. Bij kinderen die een bloeding in de hersenkamers hebben gehad, kan zich eventueel een waterhoofd of hydrocefalus ontwikkelen. Dat is de reden dat deze kinderen geregeld een schedelechografie krijgen tijdens hun verblijf op de couveuse afdeling.
Hoe weet ik hoe het beloop bij mijn kind zal zijn?
Antwoord: Het beloop bij pasgeborenen die zuurstoftekort hebben gehad en bij wie op een schedelecho afwijkingen zijn te zien is niet exact te voorspellen. Er zijn kinderen waarbij er wel een ernstige toestand heeft bestaan, maar die toch in verhouding weinig afwijkingen bij het onderzoek hebben. Het is belangrijk om te realiseren dat er lang niet altijd meteen een stoornis in bijvoorbeeld de motoriek is te zien, maar dat die zich pas in het tweede deel van het eerste jaar openbaart. Wanneer dit nodig is zal bij de gesprekken met de kinderarts hierover genuanceerde informatie worden gegeven.
Er is vaak een verschil te zien tussen de hersenbeschadiging, zoals die vooral bij te vroeg geboren baby's zich voordoet en de schade bij op tijd geboren baby's. Bij vroeggeboren baby's ontstaat de schade vooral rondom de hersenkamers of ventrikels. In het hier gelegen zenuwweefsel leidt zuurstoftekort vooral tot het later ontstaan van een diplegie.
Bij op tijd geboren kinderen doet zich de beschadiging veel vaker voor in de hersenschors. Dit uit zich in een beeld van een verstandelijke handicap met eventueel epilepsie. In de motoriek hebben beschadigingen bij voldragen kinderen later vaak het beeld van een tetraplegie, ook wel quadriplegie genoemd.
Beschadiging van het hersenweefsel rondom de hersenkamers wordt Periventriculaire Leukomalacie (PVL) genoemd. Dit wordt ingedeeld in graad I t/m graad IV. Met name wanneer zich in de aangedane gebieden cystes gaan vormen, op de plaatsen waar zich beschdiging heeft voorgedaan is dat een slecht teken. Dit betreft de stadia III en IV.
Een indeling voor de periventriculaire en intraventriculaire bloedingen (PIVH) is ook gemaakt in graden verlopend van I t/m IV. In de stadia II, III en IV iser bloed in de hersenkamer gekomen.
© Mijn Kinderarts 2010