Wanneer een baby wordt geboren na een zwangerschapsduur van minder dan 37 weken, spreekt men van vroeggeboorte of prematuriteit. Het maakt voor de wijze waarop deze kinderen verzorging en ondersteuning nodig hebben veel uit of zij bijvoorbeeld bij 30 weken worden geboren of bij ruim 35 weken.
In Nederland wordt ongeveer 5% van de kinderen te vroeg geboren. Dit aantal is tamelijk stabiel.
Te vroeg geboren baby's zijn voor een aantal functies nog onvoldoende uitgerijpt. Zo kunnen ze zichzelf onder 35 weken vaak niet goed op tempreratuur houden, zodat zij hiervoor in een couveuse moeten worden verzorgd.
Omdat bij jonge prematuur geboren baby's de longen nog niet zijn uitgerijpt, ontwikkelen zij eerder ademhalingsproblemen. Ook het ademcentrum is op een bepaalde leeftijd nog onrijp, waardoor de ademhaling onregelmatig kan verlopen. Dit is ondermeer een van de redenen dat deze kinderen op de couveuse afdeling aan een monitor liggen, ter bewaking van ademhaling, hartactie en zuurstofgehalte in het bloed.
Ook het maagdarmkanaal functioneert nog niet zoals bij een op tijd geboren baby, zodat zij gemakkelijk voedingsproblemen ontwikkelen en sondevoeding nodig hebben.
Door bloedafbraak na de geboorte en onrijpheid van de lever, worden vroeggeboren baby's eerder geel dan voldragen baby's.
Ook is bij hen de afweer tegen bacteriën nog onvoldoende op peil gekomen, ten opzichte van op tijd geboren kinderen. Dit is de reden dat zij ook kwetsbaar blijken te zijn voor infectieziekten
In de meeste gevallen is er geen oorzaak aan te wijzen waarom een baby te vroeg wordt geboren. In enkele gevallen opent de baarmoederhals zich voortijdig. Dit is een situatie die zich bij eventuele volgende zwangerschappen kan herhalen. Het wordt cervixinsufficiëntie genoemd. Op zich komt het relatief weinig voor.
Soms is de oorzaak gelegen in een ziekte bij de baby, bijvoorbeeld een infectie.
Ook tweelingen en drielingen worden vaak vroeg geboren.
Tenslotte worden in een aantal situaties kinderen omdat dit vanwege hun eigen conditie, of die van hun moeder het noodzakelijk maakt, eerder via een keizersnede ter wereld gebracht.
Als de toestand het toelaat kan ook een te vroeg geboren baby goed eerst nog enige tijd op de borst van zijn moeder blijven liggen. Belangrijk is het daarbij wel dat hij of zij niet te veel afkoelt. Na de geboorte wordt een vroeggeboren baby door een kinderarts onderzocht. Hierbij wordt er gekeken naar de conditie van de baby en wordt een zorgvuldig lichamelijk onderzoek uitgevoerd. Vervolgens zal een jonge prematuur overgebracht worden naar de couveuse- unit op de kinderafdeling of elders in het ziekenhuis.
Daar wordt het gewicht gemeten en zal afhankelijk van de zwangerschapsduur de baby aan de monitor worden gelegd. Tevens worden afspraken gemaakt voor bloedonderzoek.
De medische zorg rond te vroeg geboren baby's is zeer uitgebreid en complex. Wanneer zich geen complicaties voordoen kunnen prematuur geboren baby's vanaf 32 weken worden behandeld in een algemeen ziekenhuis.
Doen zich echter situaties voor waarbij er bijvoorbeeld langdurige beademing nodig is, of waarbij onderzoeken en behandelingen nodig zijn die de zorg op een algemene kinderafdeling overstijgen, dan wordt de baby overgeplaatst naar een zogenoemde neonatale intensive care unit. Ieder academisch centrum en een aantal topklinische ziekenhuizen in Nederland kunnen deze zorg bieden.
Omdat het te verwachten is dat bij nog jongere zwangerschappen het kind vrijwel zeker deze zorg zal moeten krijgen, worden moeders met een zwangerschapsduur onder de 32 weken, of wanneer verwacht wordt dat de baby heel licht zal worden geboren nog voor de geboorte overgeplaatst.
Wat zijn de gevolgen van een vroeggeboorte voor later?
Antwoord: Er is hiernaar veel onderzoek gedaan. Het hangt in de meeste gevallen vooral af of een baby complicaties in deze periode heeft doorgemaakt, zoals langdurige beademing, infectie, een ernstige bloeding in de hersenen, of een complexe operatie.
In Nederland werd o.a. het POPS onderzoek verricht, waarbij over een jarenlange periode kinderen in hun ontwikkeling werden vervolgd.
Wat is de ondergrens van levensvatbaarheid voor een baby?
Antwoord: De grens waarop baby's nog worden behandeld, komt bij 24 weken te liggen. De kinderen die dit dan echter overleven hebben vaak wel een groter risico om gehandicapped te zijn. De ouders hebben bij de overweging of op deze uiterst kritieke grens van levensvatbaarheid alles wel moet worden gedaan een zeer belangrijke stem bij de besluitvorming. Veelal is in het begin niet goed te beoordelen hoe een baby, die bij deze termijn wordt geboren op oudere leeftijd zal functioneren. Zie ook de rubriek Meer weten
Vroeggeboorte is meestal niet het probleem voor de gezondheid van baby's. Het gaat er veel meer om of er bijvoorbeeld reeds voor de geboorte ongunstige omstandigheden bestonden, of dat de te vroeg geboren baby complicaties krijgt die een gevolg zijn van de vroeggeboorte.
Door een steeds beter begrip over de lichamelijke processen in het lichaam van vroeggeboren kinderen wordt hun behandeling bij ziekte nog steeds verbeterd.
Veel informatie is ook te vinden bij: Kenniscentrum prematuren.
Extreme Vroeggeboorte.
Recent is de grens waarop extreem vroeggeboren kinderen nog in aanmerking komen voor intensieve medische behandeling, verlaagd van 25 naar 24 weken. Voor de verlaging van de grens is er intensief onderzoek gedaan naar de medische maar ook ethische aspecten van het in leven houden van deze nog heel onrijpe kinderen.
Het voordeel om het kind dat na een zwangerschapsduur van 24 weken te behandelen, weegt op tegen de nadelen zoals de belasting van de behandeling en de sombere prognose voor de kwaliteit van leven.
Bij de beslissing over het wel of niet beginnen van behandeling is de instemming door de ouders hierbij een vereiste. De behandeling kan door ouders bij het behandelteam van de baby, wanneer het team dit medisch gezien zinloos achten niet worden afgedwongen.
Bovenstaande maakt het nodig, dat ouders over alle aspecten van de behandeling en uitkomst ervan zo goed mogelijk dienen te worden geïnformeerd.
Er is door de beroepsgroep een richtlijn opgesteld, die zal ingaan wanneer er voldoende financieel en maatschappelijk draagvlak voor bestaat.