Ziektebeeld: Een baby die na een periode waarin er zuurstoftekort was wordt geboren, vertoont een aantal kenmerken waardoor er een lage Apgar score is. Deze baby's ademen vaak niet meteen goed door, hebben een slechte grauwe of bleke kleur, een trage hartfrequentie. Ze zijn slap en reageren slecht op prikkels van buitenaf.
Na de geboorte wordt gekeken hoe de baby " het doet" en of nog andere aanvullende behandeling nodig is.
Baby's die zuurstoftekort hebben gehad lopen het risico na de geboorte complicaties te krijgen. Het belangrijkste is het om een indruk te krijgen over de toestand van de hersenen, omdat zij erg kwetsbaar zijn voor zuurstoftekort.
Aanwijzingen dat er mogelijke beschadiging is ontstaan zijn:
- Laat op gang komen van spontane ademhaling.
- Lage spierspanning gedurende langere tijd.
- Langdurig lage of zelfs afwezige refelexen.
- Nauwe pupillen.
- Optreden van stuipen.
Hoewel bij bovenstaande situaties er een verhoogd risico bestaat is het niet zo dat er nu altijd beschadiging is. Sommige kinderen komen ondanks dat ze bijvoorbeeld enige tijd deze verschijnselen hebben gehad er toch goed vanaf. Bij anderen blijkt dat er veel ernstiger beschadiging is opgetreden. Op oudere leeftijd geeft dit het beeld van een kind met spasticiteit1 (zie meer weten).
Oorzaak: Zuurstoftekort rond de geboorte (perinatale asfyxie) is qua oorzaak te verdelen in oorzaken voor en na de geboorte. Voor de geboorte is de baby geheel afhankelijk van het systeem baarmoeder, moederkoek (placenta) en navelstreng. Iedere verstoring hierin brengt langzaam of acuut de baby in direct gevaar. Hoe ingrijpender en acuter de toestand, hoe sneller er ook op moet worden gereageerd.
Factoren voor de geboorte zijn: Toenemende weeën, bij een slechte moederkoek (placenta) functie, hoge bloeddruk bij de moeder, gedeeltelijke loslating van de moederkoek (solutio placentae), uitgezakte navelstreng, druk op het hoofd van de baby.
Factoren na de geboorte zijn: onrijpheid van de longen, meconium in de longen, of een dichtgeklapte long.
Soms is er plotseling bij een baby een slechte start, terwijl er vooraf geen aanwijzingen waren dat het slechter ging met de baby.
Onderzoek: De lichamelijke conditie van de baby wordt direct na de geboorte vastgelegd door middel van de Apgar score. Baby's die zuurstoftekort hebben gehad voor de geboorte zullen daarna een lage score hebben. Zeker als er een lage score is en er is niet snel herstel is dat een aanwijzing dat de baby het lange tijd niet goed heeft gehad, of dat na de geboorte de toestand nog onvoldoende verbeterd kon worden.
Wanneer de baby onvoldoende zuurstof krijgt en het koolzuur niet kan kwijtraken via de navelstreng of na de geboorte via de longen treedt verzuring op. Hierbij stijgt de zuurgraad in het bloed en stijgt ook het gehalte aan melkzuur. Dit is in het bloed te meten.
Na de geboorte wordt vaak standaard het bloed in de navelstreng onderzocht op zuurgraad en melkzuur (lactaat). Hierbij is er een redelijke relatie tussen de mate van zuurstoftekort en de bloeduitslagen. Kinderartsen zien echter ook kinderen waarbij de waarden heel goed zijn, terwijl ze toch een ernstige vorm van zuurstoftekort laten zien. Ook het omgekeerde komt overigens voor.
Bij de onderzoeken hoort ook de Sarnatscore te worden genoemd, die speciaal is ontwikkeld om de lichamelijke conditie bij kinderen met zuurstoftekort rond de geboorte vast te leggen.
Later wordt een echo-onderzoek van de schedel gedaan. Eventueel wordt ook een MRI gemaakt.
Wanneer er twijfel is over de aanwezigheid van stuipen, wordt een continue registratie van de hersenactiviteit gedaan via een zogenoemde CFM registratie.
Behandeling: De behandeling is erop gericht weer snel voldoende zuurstof toe te dienen. Dit kan door zuurstof met een kapje te geven en zo de baby te beademen of door een echte beademing met een slang (tube) in de luchtpijp. Wanneer de ademhaling goed op gang is gekomen wordt de baby ter observatie naar de couveuse unit gebracht ter observatie.
Veel gestelde vragen: Hoe kan zuurstoftekort worden voorkomen?
Antwoord: Soms is een slechte conditie niet te voorkomen. Er zijn situaties dat er zich een zéér snelle verslechtering bij de baby voordoet. Dit kan komen door bijvoorbeeld een uitgezakte navelstreng, een knoop in de navelstreng of als plotseling de moederkoek loslaat van de baarmoederwand.
In andere gevallen heeft men echter door de voortdurende bewaking van de moeder tijdens de baring door middel van het CTG snel een verslechtering in de gaten. Als zo'n verslechtering wordt vastgesteld kan er bijvoorbeeld snel een keizersnede worden gedaan.
Meer weten: 1Achteraf gezien heeft het grootste deel van de kinderen die spastisch zijn geworden geen zuurstotekort rond de geboorte gehad. Waarschijnlijk zijn ongunstige factoren ver voor de geboorte daarom dan van invloed geweest.
© Mijn Kinderarts 2010